Twarde lądowanie 2: Raport z transformacji

Download

Czynnikiem, który zapoczątkował drugą falę kryzysu, było ryzyko bankructwa Grecji i prawdopodobieństwo powtórzenia się tej sytuacji w kilku osłabionych krajach strefy euro. Raport PwC „Twarde Lądowanie 2. – Europa Środkowa i Wschodnia w obliczu kryzysu zadłużeniowego” stanowi próbę uporządkowania wiedzy na temat bieżącej sytuacji ekonomicznej w regionie.

Na tym etapie prognozy na 2011 r. są dość optymistyczne dla wszystkich krajów naszej części Europy – wzrost PKB ma przyspieszyć z 1-1,5% w 2010 r. do 3-4% w 2011 r. – aczkolwiek prawdopodobne następstwa drugiej fali kryzysu mogą doprowadzić do obniżenia tych przewidywań.

„Państwa Europy Środkowej i Wschodniej muszą być przygotowane na długi okres ograniczonej dynamiki wzrostu połączony z zaburzeniami rynków finansowych. Czas szybkiego wzrostu w końcu powróci, ale trudno jednoznacznie stwierdzić, kiedy nastąpi poprawa. Rozważna polityka gospodarcza, wspierana przez energiczne reformy strukturalne to najlepsza recepta dla krajów na przetrwanie trudnego okresu w dobrej kondycji” – podkreśla Olga Grygier-Siddons, prezes zarządu PwC w Polsce.

Główne ryzyka w obliczu drugiej fali kryzysu

• Potencjalne trudności w sektorze bankowym, które mogą mieć wpływ na wszystkie państwa bałtyckie, bałkańskie i Europę Wschodnią (szczególnie Białoruś i Ukrainę). Sytuację na Łotwie uznaje się za najbardziej poważną.
• W obszarze związanym z zadłużeniem zagranicznym problemy mogą  pojawić się przede wszystkim na Białorusi, która boryka się z ryzykiem niewypłacalności. Najmniej zagrożone są kraje Europy Środkowej (z wyjątkiem Węgier) oraz Rosja.
• W zakresie potencjalnych trudności z długiem publicznym stosunkowo niewielkie problemy grożą niemalże wszystkim krajom regionu (z wyłączeniem Estonii, Słowacji i Rosji). Szczególnie niebezpieczna sytuacja może wystąpić na Łotwie.

„Większość krajów regionu jeszcze nie podźwignęła się po poprzednim załamaniu, a zjawisko długookresowego utrudnienia dostępu do kapitału dla wschodzących rynków może być dodatkowym ryzykiem. Oznacza to w wielu przypadkach konieczność dalszych oszczędności budżetowych i odsunięcie w czasie perspektyw powrotu na ścieżkę wzrostu” – zauważa prof. Witold Orłowski, główny doradca ekonomiczny PwC i autor raportu.

Sytuacja Polski na tle regionu

Zdaniem analityków PwC, Polska osiąga jedne z najlepszych wyników w regionie pod względem tempa wzrostu gospodarczego - MFW prognozuje kontynuację solidnego wzrostu PKB na poziomie 3%.

Jak wynika z raportu PwC, obecny deficyt obrotów bieżących, jak i wysokość długu zagranicznego Polski nie osiągają niebezpiecznych rozmiarów. W przeciwieństwie do wielu krajów regionu Polska dysponuje odpowiednim poziomem rezerw walutowych (84% pokrycia zobowiązań rezerwami*), zaś wysoka wiarygodność kredytowa (rating A – ze stabilną perspektywą według klasyfikacji Standard&Poor’s) pozwala na łatwiejsze znalezienie kapitału i niższe koszty jego pozyskania.

W 2009 roku złoty stracił prawie 30% początkowej wartości w stosunku do euro i było to największe osłabienie waluty w regionie. 

„Niemniej jednak Polska okazała się jednym z krajów najmniej podatnych na zawirowania na rynkach finansowych, a dzięki słabszej walucie eksporterzy byli w stanie poradzić sobie ze znacznym spadkiem popytu zagranicznego. Umiarkowany poziom zadłużenia wewnętrznego w walutach obcych sprawia, że polityka kursu zmiennego jest bezpieczna dla sektora bankowego w Polsce” – podkreśla prof. Witold Orłowski.

Wśród analizowanych obszarów największe obawy budzi stan polskich finansów publicznych, który dotkliwie odczuł skutki światowej recesji. Deficyt sektora publicznego wzrósł z poziomu wynoszącego -2% PKB w 2007 r. do -7,1% w roku 2010, natomiast dług publiczny powoli zbliża się do progu  60% PKB (zgodnie z polską konstytucją to nieprzekraczalna granica).

* Relacja rezerw dewizowych do sumy zadłużenia krótkoterminowego i deficytu obrotów bieżących