Metodyka

Siedem kapitałów polskich miast

Po to by się rozwijać, każde miasto musi dysponować pewnym kapitałem rozwojowym. Polskie miasta w ciągu ostatnich kilku lat zdołały ten kapitał wyraźnie zwiększyć. Ciągle jednak pozostają pod tym względem w tyle za większością miast Zachodniej Europy, z którymi pragną się porównywać i konkurować. Celem raportu jest określenie kapitału rozwojowego, którym dysponują obecnie polskie miasta. Tylko właściwa analiza i ocena najważniejszych mocnych i słabych stron, wsparta klarowną strategią i właściwymi priorytetami wykorzystania ogromnych środków rozwojowych dostępnych w najbliższych latach, pozwoli na skuteczne wykorzystanie tych funduszy i prawdziwy sukces w przeobrażaniu polskich miast w kwitnące europejskie metropolie.

Pomiar potencjału rozwojowego polskich miast odbywa się na podstawie metodyki opracowanej przez PwC (wcześniej PricewaterhouseCoopers) i stosowanej do oceny sytuacji metropolii. Bazuje ona na przekonaniu, że dla harmonijnego rozwoju niezbędne jest jednoczesne posiadanie szeregu różnorodnych zasobów, umownie nazwanych „kapitałami” miasta.

Mówiąc „kapitał” mamy zazwyczaj na myśli głównie środki pieniężne, które mogą być wykorzystane do finansowania inwestycji. We współczesnej ekonomii słowo to rozumie się jednak znacznie szerzej – dotyczy nie tylko pieniędzy, ale i kwalifikacji ludzi (kapitał ludzki), umiejętności współdziałania (kapitał społeczny) lub ich wiedzy i doświadczenia. Najogólniej mówiąc, przez kapitał rozumiemy wszelkie zasoby niezbędne do rozwoju: finansowe, rzeczowe, ludzkie, a nawet takie, które istnieją w sferze psychologicznej (np. kapitał wizerunku). Wspólną cechą kapitałów jest to, że aby je rozwinąć trzeba w nie umiejętnie inwestować przez lata.

W analizie potencjału rozwojowego polskich miast posługujemy się pojęciem 7 kapitałów, z których każdy jest ważny dla rozwoju metropolii:

Kapitał Ludzki i Społeczny (KLS) określa jakość zasobów ludzkich, którymi dysponuje miasto. W grę wchodzą wiedza i kwalifikacje pracowników, struktura demograficzna (miasta o starzejącej się ludności charakteryzują się mniejszą dynamiką rozwojową od miast „młodych”), aktywność społeczna mieszkańców.
Kapitał Kultury i Wizerunku (KKW) pokazuje, w jaki sposób miasto jest postrzegane: czy jako miejsce interesujące i atrakcyjne, czy jako kulturowa pustynia. Im lepszy wizerunek, tym łatwiej przyciągnąć do miasta inwestorów i pobudzić aktywność mieszkańców.
Kapitał Jakości Życia (KJZ) mówi, jakie warunki życia i pracy oferuje miasto. Na ten kapitał składają się stan środowiska naturalnego, poziom opieki zdrowotnej, jakość instytucji edukacyjnych oraz poczucie bezpieczeństwa.
Kapitał Techniczny i Infrastrukturalny (KTI) określa szeroko rozumianą infrastrukturę, którą posiada miasto: zasoby mieszkaniowe, drogi, środki transportu, ale również centra handlowe, bankomaty i internet.
Kapitał Instytucjonalno-Demokratyczny (KID) pokazuje sprawność funkcjonowania instytucji miejskich (władz i administracji) oraz obserwowaną aktywność społeczeństwa obywatelskiego.
Kapitał Atrakcyjności Inwestycyjnej (KAI) mówi nam o tym, jak silnym magnesem jest miasto w zakresie przyciągania inwestorów, zarówno zagranicznych, jak i krajowych.
Kapitał Źródeł Finansowania (KZF) określa, w jakim stopniu miasto jest w stanie znaleźć środki pieniężne niezbędne do sfinansowania rozwoju.

Miasto o wysokim potencjale rozwojowym, to miasto posiadające dobrze i równomiernie rozwinięte wszystkie 7 kapitałów. Jeśli któregoś z kapitałów brakuje, stanowi to wyraźną słabość metropolii – i wskazuje pożądany kierunek strategicznych działań.

Wszystkie wskaźniki, łączne i cząstkowe, zostały zdefiniowane i wyliczone w taki sposób, że wartość wyższa oznacza większą wartość kapitału, a średnia dla 11 badanych miast wynosi 100.

Raport bazuje na pomiarze porównywalnych danych. Generalnie dane pochodzą z lat 2009-2010, a autorzy raportu dołożyli starań w celu uwzględnienia najświeższych możliwych danych, dostępnych dla wszystkich 11 porównywanych miast.

Poza samym pomiarem poziomu rozwoju poszczególnych kapitałów w 11 miastach w roku 2010, w analizie spróbowaliśmy również dokonać pomiaru przyrostu kapitałów, który miał miejsce w latach 2006-2010, a więc od czasu opracowania poprzedniego raportu dotyczącego wówczas 7 miast Polski. Ponieważ różnice metodologiczne nie pozwalają na bezpośrednie porównanie wyników z lat 2006 i 2010, pomiar przyrostu kapitałów bazuje na uproszczonej metodyce w stosunku do pomiaru samych kapitałów. Należy więc podkreślić, iż ma on charakter szacunkowy, a tym samym jego wyniki powinny być analizowane w sposób ostrożny. Należy także zwrócić uwagę, iż dla dalszego tempa rozwoju, a więc przyrostu kapitałów, kluczowy jest punkt wyjścia - im niższy był wyjściowy poziom, tym większa przestrzeń do wzrostu badanych kapitałów.

Metodyka

Jak czytać wykres radarowy?

Wykres radarowy pozwala mierzyć kapitał miasta w kilku obszarach jednocześnie: im więcej obszarów, tym więcej osi, na których odkładamy wartości wskaźników charakteryzujących sytuację miasta. Połączone punkty na osiach tworzą figurę – trójkąt, czworokąt, pięciokąt lub siedmiokąt (ile osi, tyle wierzchołków ma figura).

Na wykresie pokazano kształtowanie się kapitału analizowanego miasta (obszar zaznaczony na czerwono) oraz kształtowanie się kapitałów wszystkich 11 wielkich miast Polski (obszar zaznaczony na szaro – odnotowane minimalne i maksymalne wskaźniki danego rodzaju kapitału).

Analizując wykres powinniśmy zwrócić uwagę na:

Wielkość zakreślonego obszaru – im obszar większy, tym wyższy poziom kapitału.
Kształt figury – im bardziej proporcjonalny, tym bardziej zrównoważony rozwój poszczególnych kapitałów. „Wyciągnięcie” figury w którąkolwiek ze stron sugeruje, że w danej dziedzinie kapitał jest bardziej rozwinięty od średniej, „cofnięcie” któregoś z wierzchołków – że jego rozwój jest niedostateczny.