System zawieszeń celnych polega na czasowym ustanowieniu obniżonych stawek celnych na towary przywożone na obszar Unii Europejskiej.
W praktyce, pozwala on na import towarów z zastosowaniem 0% stawki celnej lub stawki niższej niż dotychczas stosowana (zawieszenie częściowe) przez okres od 3 do 5 lat, bez ograniczeń ilościowych.
Po upływie tego okresu istnieje możliwość przedłużenia zawieszenia, jeżeli nadal jest ono uzasadnione. Kontyngenty taryfowe, w odróżnieniu od zawieszeń, posiadają ograniczenia ilościowe.
System zawieszeń celnych przeznaczony jest szczególnie dla tych producentów i importerów, którzy wytwarzają produkty używając surowców, półproduktów lub komponentów niedostępnych lub niewytwarzanych w Unii Europejskiej (lub dostępnych w niewystarczającej ilości). Ważne jest, aby:
towary te nie stanowiły produktów finalnych, które przeznaczone są do sprzedaży konsumentom końcowym,
towary podlegały po ich przywozie procesom przetworzenia na terytorium UE (włączając w to takie procesy jak np. montaż części),
towary nie były importowane z kraju partnerskiego i możliwe byłoby zastosowanie preferencji taryfowych ze względu na ich pochodzenie, na podstawie umowy o wolnym handlu.
Zakres towarowy ustanawianych zawieszeń celnych nie jest ograniczony, ustalany jest na podstawie wniosków przedsiębiorców unijnych. Dlatego też na listach zawieszeń celnych znajdują się towary o różnorakim charakterze, od bardzo prostych surowców, po zaawansowane technicznie komponenty.
Warto jednak wspomnieć, iż ze względu na zasadę niedyskryminowania, którą kieruje się Komisja Europejska przy wprowadzaniu zawieszeń celnych, co do zasady, mogą one zostać wprowadzone tylko dla towarów, które nie są objęte wyłączną umową handlową ograniczającą możliwość ich zakupu przez innych niż wnioskujący unijnych importerów, czy też dla produktów objętych patentami. Wprowadzenie zawieszenia lub kontyngentu nie powinno również kolidować z innymi obszarami polityki unijnej takimi jak np. umowy o wolnym handlu zawarte przez UE, środki ochrony handlu czy ograniczenia związane z ochroną środowiska. Ponadto, w celu uniknięcia wniosków niemających uzasadnienia biznesowego, ustanowienie zawieszeń jest możliwe jedynie w stosunku do towarów, dla których kwota oszczędności z tytułu wprowadzenia zawieszenia jest niemniejsza niż 15 000 euro w skali roku.
Najnowsze Rozporządzenie ustanawiające zawieszenia celne, weszło w życie z dniem 1 lipca 2025 roku. Wraz z nim zostały wprowadzone kolejne zawieszenia, również takie ustanowione na wniosek producentów z branży motoryzacyjnej. Dotyczą one zarówno surowców niezbędnych do produkcji podzespołów samochodowych, których złoża są niedostępne na terytorium UE, jak i wysoce zaawansowanych półproduktów i komponentów, których zakup na terytorium Unii z różnych względów jest niemożliwy. Obecnie obowiązują zawieszenia na wiele towarów, które mogą być wykorzystywane przez producentów części oraz podzespołów samochodowych, takich jak m.in.:
Na podstawie przytoczonych powyżej przykładów można zauważyć, że zawieszeniami celnymi objęte są zarówno towary, które mają charakter ogólny, jak i takie, które zgodnie z opisem są przeznaczone tylko i wyłącznie do produkcji samochodów lub ich podzespołów. Niezwykle ważne jest, zatem odpowiednie opisanie wnioskowanego towaru, w taki sposób, aby odpowiadał on dokładnie danemu towarowi. Z zawieszeń i tym samym ze stawki 0% cła na wskazane w Rozporządzeniach towary można korzystać, bowiem wyłącznie wtedy, gdy importowane przez nas komponenty są w 100% zgodne z brzmieniem opisów zawartych w Rozporządzeniu. Dlatego tak ważna jest doskonała znajomość towaru już na etapie przygotowywania wniosku.
Mając na uwadze powyższe, pomimo że sam proces uzyskiwania zawieszenia nie jest łatwy i wymaga często koordynacji wielu obszarów działań firmy oraz zmierzenia się z długotrwałą procedurą przed Komisją Europejską, warto podjąć kroki w celu identyfikacji potencjału do ubiegania się o zawieszenia lub kontyngenty. Wprowadzenie całkowitego zawieszenia cła w przypadku producentów dokonujących importu znacznych wolumenów surowców lub komponentów objętych w standardowej sytuacji pozytywnymi stawkami cła, przekłada się na realne oszczędności mogące sięgać nawet milionów złotych rocznie. Uzyskanie ich dla przynajmniej kilku komponentów niezbędnych do produkcji w UE może, zatem sprawić, że produkcja ta stanie się znacznie bardziej opłacalna.