Efektywne zarządzanie funkcją celną staje się priorytetem dla wielu przedsiębiorstw, szczególnie w obliczu rosnących globalnych zagrożeń. Handel zagraniczny to już bardzo duża część działalności polskich przedsiębiorstw, osiągając wartość 76,5 mld Euro w eksporcie i 146 mld Euro w imporcie – wynika z raportu „Cło pod kontrolą – jak firmy w Polsce dzielą odpowiedzialność za kluczowe procesy celne?” autorstwa ekspertów PwC Polska.
Aby przygotować się na nadchodzące wyzwania, wiele firm decyduje się na wsparcie eksperckie – aż 67% ankietowanych firm dokonuje zgłoszeń celnych wyłącznie przez zewnętrznego dostawcę, jakim są np. agencje celne. Jednocześnie, w 49% firm agencje celne odpowiadają również za weryfikację poprawności zgłoszeń. Taka forma samooceny generuje ryzyko braku identyfikacji własnych błędów. Działem w firmach, odpowiedzialnym w pierwszej kolejności za kontakt z agencjami celnymi jest oczywiście dział celny, na który wskazuje 47% ankietowanych przedsiębiorstw.
Na skutek wzrostu skali handlu na zewnątrz Unii Europejskiej, ostrzejszych sankcji i kontroli celnych, funkcja celna przestaje być dla firm tylko obszarem operacyjnym. Błędy w tym zakresie mogą dziś bezpośrednio przekładać się na koszty i ciągłość łańcuchów dostaw. Z tego też względu szeroko pojęte sprawy celne znajdują się bardzo wysoko na liście priorytetów zarządów polskich firm
Natomiast, część firm przesuwa tą odpowiedzialność na dział logistyki. 33% ankietowanych wskazuje na jego odpowiedzialność za zarówno wybór agencji celnej, jak i za zarządzanie relacją z dostawcą usług. To dosyć naturalna symbioza – dział logistyki najczęściej koordynuje odprawy w wywozie, na co wskazuje 41% ankietowanych firm, a także zajmuje drugie miejsce w koordynacji przywozów, według 36% firm. Odpowiedzialność za zgłoszenia granicznego podatku węglowego (CBAM) oraz Systemu Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT) również znajdują się na barkach działów: celnego, do którego trafia 40% zgłoszeń CBAM, oraz logistycznego, do którego trafia 41% zgłoszeń SENT.
Badanie pokazuje, że odpowiedzialność za kontrolę eksportu także często spoczywa na działach logistyki (26%) i celnym (24%). Zaniedbania w tym obszarze mogą skutkować dotkliwymi karami finansowymi, cofnięciem zezwoleń, konfiskatą towarów, a nawet odpowiedzialnością karną. Prawidłowo zaprojektowany system kontroli eksportu jest zatem nie tylko wymogiem prawnym, lecz także ważnym elementem zarządzania ryzykiem i reputacją przedsiębiorstwa. Dlatego, coraz częściej przedsiębiorstwa decydują się na współpracę z agencjami celnymi w tym obszarze – wskazało na nią 17% ankietowanych.
Lawina zmian regulacyjnych w 2025 r., zaostrzenie sankcji gospodarczych wobec Rosji, gwałtowne zmiany ceł w handlu z USA i związana z nimi niepewność zmuszają polskie firmy do zmiany dotychczasowych praktyk i struktur zarządzania w handlu zagranicznym. Ścisłe przestrzeganie nowych regulacji, terminowa realizacja obowiązków oraz świadome korzystanie z pozwoleń i uproszczeń celnych szybko zbudowały swoją pozycję jako kluczowe obszary funkcjonowania przedsiębiorstw działających na rynkach innych niż europejski
Jedynie 18% badanych powierza proces prawidłowej klasyfikacji towarowej agencjom celnym. Jest to w miarę naturalne – mimo że agencje często odgrywają kluczową rolę w realizacji odpraw celnych, to z reguły nie dysponują pełną, szczegółową wiedzą o specyfice towaru i jego planowanym wykorzystaniu, co jest niezbędne do prawidłowej klasyfikacji. Dodatkowo, 4% respondentów zaznaczyło odpowiedź „nie dotyczy”, co może sugerować korzystanie z kodów celnych widniejących na fakturze dostawcy.
Błędna klasyfikacja taryfowa może skutkować doszacowaniem należności nawet kilka lat po dokonaniu odprawy towarów. Do tego dochodzą dodatkowo odsetki od cła, odsetki od VAT, czy nawet odpowiedzialność osobista. Dlatego, aby uniknąć dodatkowych kosztów i skomplikowanej sytuacji prawnej, tak istotne jest jasne uzgodnienie odpowiedzialności, zapisy kontraktowe oraz korzystanie z decyzji WIT jako narzędzi ograniczających ryzyko
Aż 61% przebadanych firm korzysta ze specjalnych procedur celnych. Mimo, że może być skutecznym narzędziem redukcji kosztów, ich stosowanie wiąże się z koniecznością prowadzenia odpowiednich rozliczeń. Z badania wynika, że jedynie 28% przedsiębiorstw zdecydowało się na powierzenie rozliczania procedur specjalnych na zewnątrz firmy. Jeśli rozliczanie procedur celnych odbywa się wewnętrznie, jest ono przekazywane: w 37% firm działowi celnemu, w 19% działowi logistyki i w 13% działowi finansowemu, księgowemu lub podatkowemu.
Natomiast 48% badanych firm nie posiada decyzji w zakresie Wiążącej Informacji Taryfowej (WIT) lub Wiążącej Informacji o Pochodzeniu (WIP). Tymczasem decyzje WIT są jedynym narzędziem gwarantującym prawidłowość stosowanych kodów celnych, będąc wiążącym zarówno dla posiadacza, jak i organów celnych. Jest to szczególnie istotne w kontekście kontroli post importowych, gdyż eliminują ryzyko konieczności dokonania korekt i zapłaty cła.
Pełna wersja raportu
„Cło pod kontrolą – jak firmy w Polsce dzielą odpowiedzialność za kluczowe procesy celne?”
Skontaktuj się z nami
