Działalność w zakresie walut wirtualnych tylko po uzyskaniu wpisu do nowego rejestru

Konrad Frąckowiak, PwC Legal

Projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw przewiduje szereg zmian w obowiązujących przepisach dotyczących AML (“Projekt”).

Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie obowiązku uzyskania wpisu do nowego rejestru podmiotów prowadzących działalność w zakresie walut wirtualnych, jeszcze przed faktycznym rozpoczęciem wykonywania działalności gospodarczej przez te podmioty. 

O co chodzi?

Działalność w zakresie walut wirtualnych od dłuższego czasu pozostaje na celowniku polskich i europejskich prawodawców oraz organów nadzoru. Międzynarodowe organizacje takie jak Financial Action Task Force (“FATF”) zwracały już wielokrotnie uwagę na ryzyko AML związane z wykorzystaniem innowacyjnych instrumentów finansowych jakimi są waluty wirtualne. 

Między innymi z tego powodu, polski ustawodawca zdecydował się na wdrożenie do ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (“Ustawa AML”) rozdziału zawierającego nowe przepisy dotyczące działalności gospodarczej w zakresie walut wirtualnych. Najważniejszą zmianą wydaje się stworzenie nowego rejestru, do którego wpis będą musiały uzyskać wszystkie podmioty prowadzące działalność w zakresie walut wirtualnych, po spełnieniu określonych w Projekcie warunków (“Rejestr”).

Jak wskazano w uzasadnieniu Projektu, wprowadzenie omawianych przepisów wynika z obowiązku nałożonego na państwa członkowskie na podstawie Dyrektywy AML V, która wymaga, aby podmioty świadczące usługi wymiany walut pomiędzy walutami wirtualnymi a fiducjarnymi podlegały obowiązkowi uzyskania stosownej rejestracji.

Kto powinien uzyskać wpis do nowego Rejestru?

Zgodnie z art. 129m Projektu, działalność w zakresie walut wirtualnych obejmuje świadczenie tych usług, o których mowa jest w art. 2 ust. 1 pkt 12) obecnie obowiązującej Ustawy AML. Oznacza to, że podmioty wykonujące usługi, o których mowa w przywołanym artykule, będą musiały uzyskać wpis do nowego Rejestru.

Tym samym, zainteresowanymi uzyskaniem wpisu do Rejestru będą podmioty zajmujące się:

 

umowy najmu

Wymianą pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi

umowy najmu

Pośrednictwem w wymianie pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi lub pomiędzy walutami wirtualnymi

umowy najmu

Wymianą pomiędzy walutami wirtualnymi

umowy najmu

Prowadzeniem rachunków zapewniających osobom uprawnionym możliwość korzystania z jednostek walut wirtualnych, w tym przeprowadzania transakcji i ich wymiany

Z kolei zgodnie z art. 129n Projektu, działalność w zakresie walut wirtualnych może być wykonywana zarówno przez osoby fizyczne jak i osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Nie będzie więc miała znaczenia forma prawna wykonywania działalności, gdyż wszystkie te podmioty będą zobowiązane do uzyskania stosownego wpisu do Rejestru. 

 

Jakie wymogi należy spełnić, aby uzyskać wpis do Rejestru?

Uzyskanie wpisu do Rejestru zostało obwarowane przez ustawodawcę szeregiem wymogów, które podmioty zajmujące się walutami wirtualnymi zobowiązane są spełnić, zanim rozpoczną prowadzenie działalności w tym zakresie.

Przede wszystkim, przedsiębiorca będzie musiał wykazać wcześniejszą niekaralność w zakresie przestępstw określonych w art. 129n Projektu, takich jak przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów czy obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym. W przypadku przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, wymóg niekaralności stosować się będzie względem osoby fizycznej prowadzącej taką działalność, a w przypadku osób prawnych, niekaralność wykazać będą musieli członkowie organów zarządzających, a także wspólnicy, którym powierzono prowadzenie spraw spółki, lub którzy zostali uprawnieni do jej reprezentacji.

Kolejnym wymogiem niezbędnym do spełnienia w celu uzyskania wpisu jest obowiązek wykazania przez osoby, o których mowa w art. 129n Projektu, wiedzy lub doświadczenia związanego z działalnością w zakresie walut wirtualnych. Warunek ten uznaje się za spełniony w przypadku ukończenia odpowiedniego szkolenia lub kursu obejmującego prawne lub praktyczne zagadnienia związane z tego typu działalnością, lub wykonywania przez okres co najmniej roku czynności związanych z działalnością w zakresie walut wirtualnych.

W jaki sposób można dokonać wpisu do Rejestru? 

Zgodnie z obecnym brzmieniem projektu, wpis do Rejestru dokonuje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy wniesionego w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 129r Projektu, wniosek ten powinien zawierać podstawowy zakres informacji, typowy dla podobnych mu wniosków do rejestrów działalności reglamentowanych. Wniosek powinien zawierać dane takie jak: imię i nazwisko (lub firmę), numer w rejestrze KRS, numer NIP oraz wskazanie świadczonych usług w zakresie walut wirtualnych. Wnioskujący będą także zobowiązani do złożenia oświadczenia o kompletności i prawdziwości danych wpisanych do wniosku, pod rygorem odpowiedzialności karnej. 

Należy jednak zauważyć, że zakres wymaganych informacji może jeszcze ulec zmianie. Ostateczny wzór formularza zostanie udostępniony przez Ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zgodnie z treścią projektu Rozporządzenia w sprawie określenia sposobu i trybu składania wniosku o wpis do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych, wniosek do Rejestru składany będzie za pośrednictwem strony internetowej, której identyfikator URI zostanie zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra właściwego do spraw finansów publicznych. 

Obok możliwości złożenia podpisu osobistego na wniosku, ustawodawca zezwala także na użycie kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub podpisu zaufanego, co stanowi pozytywną kontynuacje trendu znanego nam już z podobnych obowiązków rejestrowych (np. CRBR). 

Jaki jest termin na uzyskanie wpisu do Rejestru?

Przepisy dotyczące działalności regulowanych, w tym działalności w zakresie walut wirtualnych, wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia Projektu. 

Zgodnie z art. 16 Projektu, przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie walut wirtualnych, którzy w dniu wejścia w życie przepisów reglamentujących tą działalność oferowali już usługi w tym zakresie, są obowiązani dostosować swoją działalność do wymogów określonych w art. 129a-129c Projektu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tych przepisów. Dotyczy to więc także obowiązku złożenia stosownego wpisu do Rejestru. 

Z kolei zgodnie z uzasadnieniem Projektu, wpis do Rejestru dokonywać będzie organ właściwy w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosków o wpis wraz z oświadczeniami. 

Na przedsiębiorców podlegających obowiązkowi uzyskania wpisu do Rejestru nałożony został ponadto obowiązek poinformowania organu właściwego o zmianie danych podlegających wpisowi do rejestru w terminie 14 dni od zajścia zmiany (podobnie jak w przypadku Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych). 

Co grozi za prowadzenie działalności w zakresie walut wirtualnych bez uzyskania wpisu do Rejestru?

Zgodnie z art. 153b Projektu, podmiot prowadzący działalność w zakresie walut wirtualnych, który wykonuje tę działalność bez uzyskania wpisu do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych, podlega karze pieniężnej do wysokości 100.000 PLN. 

Porównując z innymi sankcjami określonymi w Ustawie AML, kara ta wydaje się stosunkowo niewielka. Należy jednak pamiętać, że podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie walut wirtualnych posiadają status instytucji obowiązanych tak jak banki czy instytucje finansowe. Tym samym, oprócz uzyskania stosownego wpisu, podmioty te zobowiązane są również do wdrożenia szeregu wymogów takich jak wprowadzenie odpowiednich procedur czy realizacja czynności w zakresie środków bezpieczeństwa finansowego. Niedopełnienie tych wymogów obarczone jest wieloma sankcjami, w tym odpowiedzialnością karną członków organów zarządzających. 

Ustawowa reglamentacja tej działalności gospodarczej poprzez obowiązek uzyskania wpisu do Rejestru wydaje się być pierwszym krokiem w ramach widocznego w Polsce i UE procesu “doregulowywania” działalności w zakresie walut wirtualnych i innych kryptoaktywów. 

{{filterContent.facetedTitle}}

{{contentList.loadingText}}

Skontaktuj się z nami

Aleksandra Bańkowska

Aleksandra Bańkowska

Partner PwC Legal, Adwokat, PwC Polska

Tel.: +48 519 507 324

Łukasz Łyczko

Łukasz Łyczko

Counsel, Radca Prawny, PwC Polska

Tel.: +48 519 507 952

Paweł Jaroszewicz

Paweł Jaroszewicz

Partner, PwC Polska

Tel.: +48 502 184 139

Tomasz Joniec

Tomasz Joniec

Dyrektor, PwC Polska

Tel.: + 48 519 504 374

Obserwuj nas