Nowe obowiązki w zakresie transparentności z AI Act

Obowiązki dotyczące transparentności w AI Act

2 sierpnia 2026 r. zacznie być stosowana większość obowiązków transparentności wynikających z AI Act. 20 lipca 2026 r. Komisja Europejska opublikowała wytyczne dotyczące stosowania art. 50 rozporządzenia 2024/1689 („AI Act”). Mają one wspierać dostawców i podmioty stosujące systemy AI w jednolitym, proporcjonalnym i prawidłowym wykonywaniu tych obowiązków.

Co będzie stosowane od 2 sierpnia 2026 r.?

Od 2 sierpnia 2026 r. zaczną obowiązywać wymogi transparentności określone w art. 50 AI Act. Obejmują one m.in. obowiązek zaprojektowania systemu AI w taki sposób, aby użytkownik był informowany o bezpośredniej interakcji z AI, chyba że wynika to oczywiście z okoliczności i kontekstu korzystania z systemu. Dotyczy to w szczególności chatbotów, asystentów głosowych i agentów AI.

Od tej samej daty stosowane będą również obowiązki dotyczące wybranych treści generowanych lub modyfikowanych przez AI, w tym tekstu, obrazu, dźwięku i wideo. Obejmują one m.in.:

Co będzie stosowane później?

Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 r. („Digital Omnibus on AI”) zmieniło AI Act, w tym harmonogram stosowania części obowiązków. Szczególny okres przejściowy dotyczy części wymogów z art. 50 ust. 2 AI Act związanych z oznaczaniem i wykrywalnością treści syntetycznych. Dostawcy systemów AI wysokiego ryzyka wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed 2 sierpnia 2026 r. mają czas na zapewnienie zgodności z tymi wymogami do 2 sierpnia 2030 r. Dostawcy systemów generujących treści syntetyczne, którzy nie korzystają z tego okresu przejściowego, powinni dostosować systemy do art. 50 ust. 2 do 2 grudnia 2026 r.

Co regulują wytyczne Komisji Europejskiej?

Wytyczne Komisji Europejskiej mają ułatwić praktyczne stosowanie art. 50 AI Act. Wyjaśniają, jakie systemy i treści podlegają obowiązkom transparentności, kto odpowiada za ich wykonanie i jak należy je realizować. Zawierają przykłady dotyczące systemów konwersacyjnych, treści syntetycznych i technologii deepfake.

Co zmieniają wytyczne w praktyce?

Wytyczne nie wprowadzają nowych obowiązków ponad AI Act, ale istotnie doprecyzowują sposób ich rozumienia i wykonania. Po ich publikacji dostawcy i podmioty stosujące systemy AI zyskują bardziej szczegółowy punkt odniesienia przy projektowaniu komunikatów dla użytkowników, oznaczeń treści generowanych przez AI, procedur kontroli wewnętrznej oraz dokumentowania zgodności. Szczególne znaczenie mogą mieć wyjaśnienia dotyczące tekstów publikowanych w sprawach interesu publicznego: obowiązek ujawnienia użycia AI nie będzie miał zastosowania, jeżeli tekst przeszedł rzeczywistą kontrolę człowieka lub kontrolę redakcyjną, a za publikację odpowiada konkretna osoba fizyczna lub prawna. Sama korekta językowa albo automatyczna weryfikacja nie powinny być jednak uznawane za wystarczające.

Co to oznacza dla przedsiębiorców i czym grozi nieprzestrzeganie przepisów?

Dla przedsiębiorców obowiązki transparentności nie mają wyłącznie charakteru technicznego.

Mogą wymagać dostosowania procesów projektowania, wdrażania i wykorzystywania systemów AI, w tym komunikacji z użytkownikami oraz oznaczania treści generowanych lub modyfikowanych przez AI. Brak zgodności z art. 50 AI Act może wiązać się z ryzykiem regulacyjnym, w tym administracyjnymi karami pieniężnymi. Zgodnie z AI Act naruszenie obowiązków transparentności może skutkować karą do 15 mln EUR, a w przypadku przedsiębiorstw — do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, jeżeli ta kwota byłaby wyższa. W przypadku MŚP, w tym start-upów, zastosowanie ma niższa z tych wartości.

Publikacja wytycznych i zbliżające się terminy stosowania obowiązków przypominają, że 2 sierpnia przedsiębiorcy wykorzystujący AI powinni zweryfikować, czy ich systemy wchodzą w zakres art. 50 AI Act, a następnie ocenić, czy obecne komunikaty, oznaczenia i procesy wewnętrzne spełniają standardy transparentności. W szczególności warto przeanalizować:

• systemy kontaktu z klientem,
• narzędzia generatywne,
• AI stosowaną w marketingu, komunikacji publicznej, raportowaniu, obsłudze klienta oraz procesach tworzenia lub publikacji treści syntetycznych.

Jak eksperci PwC Legal mogą pomóc?

W kontekście zbliżających się terminów warto przeprowadzić ocenę wykorzystywanych systemów AI pod kątem obowiązków transparentności oraz przygotować procesy zapewniające zgodność z art. 50 AI Act. Eksperci PwC Legal wspierają organizacje zarówno w analizie obowiązków regulacyjnych, jak i w projektowaniu praktycznych rozwiązań compliance.