Pierwsza wysyłka to dopiero początek
Pierwsza wysyłka nie powinna być jednak traktowana jako zakończenie projektu JPK_CIT. Raportowanie za 2025 r. odbywało się bowiem z zastosowaniem rozwiązań przejściowych, które pozwalały podatnikom nie uzupełniać części danych przewidzianych w docelowym modelu raportowania. Dotyczyło to między innymi danych kontrahentów, oraz części informacji dotyczących różnic pomiędzy wynikiem finansowym a podstawą opodatkowania.
W praktyce oznacza to, że pierwsze raportowanie było przede wszystkim weryfikacją zdolności organizacji do przygotowania pliku zgodnego ze strukturą logiczną i jego skutecznego przekazania organom podatkowym. Nie w każdym przypadku pozwalało natomiast potwierdzić, czy obowiązujący w organizacji model ewidencji zapewnia dostęp do pełnego zakresu danych potrzebnych w kolejnych okresach.
Pierwsze raportowanie pozwoliło wielu organizacjom odpowiedzieć na pytanie, czy są w stanie wygenerować JPK_KR_PD. Raportowanie za 2026 r. może natomiast pokazać, czy dane znajdujące się w pliku rzeczywiście odzwierciedlają poziom szczegółowości i jakość informacji, których mogą oczekiwać organy podatkowe.
Raportowanie za 2026 r. będzie zatem wymagało ponownego spojrzenia nie tylko na sam proces generowania pliku, lecz przede wszystkim na szczegółowość danych źródłowych, sposób ujmowania zdarzeń gospodarczych oraz możliwość powiązania informacji prezentowanych w JPK_KR_PD z dokumentami źródłowymi, księgami rachunkowymi i rozliczeniami podatkowymi.
Dane kontrahentów – od uproszczeń przejściowych do pełniejszego raportowania
Jednym z obszarów wymagających szczególnej uwagi przed kolejnym raportowaniem są dane kontrahentów.
Na podstawie przepisów przejściowych w pliku JPK_KR_PD składanym za 2025 r. podatnicy nie mieli obowiązku uzupełniania pól T_1–T_3 w węźle „Kontrahent”. Począwszy od raportowania za 2026 r. zwolnienie to nie będzie już miało zastosowania. W konsekwencji dla wielu organizacji kluczowe stanie się ustalenie, czy dane wymagane do raportowania są rzeczywiście dostępne na poziomie zapisów księgowych albo czy możliwe jest ich pozyskanie z systemów źródłowych.
W praktyce wyzwanie może dotyczyć nie tyle samej struktury XML, ile jakości danych oraz możliwości ich powiązania z konkretnymi dokumentami i zapisami księgowymi.
Dokumenty księgowane zbiorczo – czy szczegółowe dane pozostają dostępne?
Szczególnej uwagi mogą wymagać organizacje wykorzystujące systemy billingowe, sprzedażowe lub branżowe, w których duża liczba dokumentów źródłowych jest agregowana przed przekazaniem danych do systemu ERP.
W takich modelach szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych faktur często pozostają poza księgą główną, a do systemu finansowo-księgowego trafiają wyłącznie zapisy zbiorcze. W efekcie raportowanie za 2025 r. mogło opierać się przede wszystkim na danych dostępnych w księdze głównej.
Przed raportowaniem za 2026 r. warto jednak przeanalizować, czy informacje przechowywane wyłącznie w systemach źródłowych mogą zostać odpowiednio powiązane z zapisami prezentowanymi w JPK_KR_PD. Szczególnego znaczenia może to nabrać w sytuacjach, w których pojedynczy zapis księgowy odzwierciedla zapisy zbiorcze dotyczące kilku/kilkunastu dokumentów źródłowych.
Dla części organizacji kluczowe może być ustalenie nie tylko, jakie dane są przechowywane, ale również czy możliwe jest jednoznaczne powiązanie tych danych z zapisami wykazywanymi w pliku JPK_KR_PD.
Delegacje i wydatki pracownicze – kto jest kontrahentem?
Kolejnym obszarem wymagającym analizy są rozliczenia delegacji i wydatków pracowniczych.
W praktyce jedna delegacja może obejmować wiele dokumentów wystawionych przez różnych dostawców, takich jak hotele, przewoźnicy, stacje paliw czy dostawcy innych usług związanych z podróżą służbową. Jednocześnie w wielu organizacjach dokumenty te są rozliczane zbiorczo w ramach jednego rozliczenia pracownika.
W rezultacie dane dotyczące faktycznych wystawców dokumentów mogą pozostawać wyłącznie w systemach do rozliczania wydatków, załącznikach lub dokumentacji źródłowej, podczas gdy w systemie ERP widoczny jest przede wszystkim pracownik rozliczający delegację.
Obszar ten nie zawsze był przedmiotem szczegółowej analizy podczas przygotowań do pierwszego raportowania. Wraz z zakończeniem okresu obowiązywania części uproszczeń przejściowych może jednak pojawić się potrzeba ponownej oceny sposobu prezentacji takich rozliczeń oraz zakresu danych pozostających poza głównym systemem finansowo-księgowym.
Wyciągi bankowe – obszar, w którym nadal obserwujemy ewolucję stanowiska MF
Sposób raportowania zapisów księgowanych na podstawie wyciągów bankowych od początku budził liczne wątpliwości podatników. Dotyczyły one przede wszystkim zakresu danych kontrahentów oraz poziomu szczegółowości informacji prezentowanych w JPK_KR_PD.
Porównanie kolejnych wyjaśnień Ministerstwa Finansów pokazuje, że sposób raportowania wyciągów bankowych pozostaje jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów JPK_KR_PD. Wcześniejsze stanowiska były przez wielu podatników interpretowane jako wskazujące na konieczność identyfikacji kontrahentów związanych z operacjami ujmowanymi na wyciągach bankowych, o ile możliwe było ustalenie strony transakcji.
Nowsze wyjaśnienia Ministerstwa Finansów wskazują natomiast, że jeżeli wyciąg bankowy nie dokumentuje samej transakcji gospodarczej, lecz jedynie jej zapłatę, nie występuje obowiązek wykazywania danych kontrahenta, którego dotyczy płatność. Jednocześnie wyjaśniono, że w przypadku operacji dokumentujących usługę świadczoną przez bank, np. pobranie opłaty bankowej, to właśnie dane banku powinny zostać wykazane jako dane kontrahenta.
Ostatnie wyjaśnienia wydają się więc przesuwać punkt ciężkości z samej identyfikacji strony płatności na analizę charakteru dowodu księgowego oraz zdarzenia gospodarczego, które jest nim dokumentowane. Nie oznacza to jednak, że wszystkie praktyczne wątpliwości zostały już rozstrzygnięte.
W dalszym ciągu pojawiają się pytania dotyczące sposobu prezentacji zapisów tworzonych na podstawie zbiorczych wyciągów bankowych, poziomu szczegółowości raportowanych danych oraz wpływu przyjętego modelu księgowania na zakres informacji prezentowanych w JPK_KR_PD, a także czy podejście MF znów nie ulegnie zmianie.
RPD – wykazanie wartości to dopiero początek
Dane kontrahentów nie są jedynym obszarem wymagającym dalszych prac. Równie istotne pozostaje przygotowanie docelowego modelu raportowania różnic pomiędzy wynikiem finansowym a podstawą opodatkowania prezentowanych w węźle RPD.
Przygotowując się do raportowania za 2025 r., wiele organizacji skupiało się przede wszystkim na zapewnieniu poprawności wykazywanych wartości oraz technicznej możliwości przygotowania pliku. Tymczasem dane wykazywane w RPD często pochodzą z wielu źródeł, w tym kont wynikowych, kont pozabilansowych oraz kalkulacji prowadzonych poza systemem finansowo-księgowym.
W praktyce coraz większego znaczenia może nabierać nie tylko odpowiedź na pytanie, ile wynosi dana różnica, ale również w jaki sposób została ustalona oraz z jakich danych wynika.
Dlatego po pierwszym raportowaniu warto zweryfikować:
- czy dane prezentowane w RPD można uzgodnić z kalkulacją CIT,
- czy możliwe jest prześledzenie źródła poszczególnych różnic do danych księgowych,
- czy dokumentacja pozwala odtworzyć sposób ustalenia raportowanych wartości,
- czy przyjęty model będzie możliwy do stosowania w sposób spójny i powtarzalny również w kolejnych latach.
Podsumowanie
Pierwsze raportowanie JPK_KR_PD za 2025 r. było ważnym etapem wdrożenia nowych obowiązków. Pozwoliło ono odpowiedzieć na pytanie, czy organizacje są w stanie przygotować oraz przekazać organom podatkowym wymagany plik. Nie przesądza jednak o pełnej gotowości do raportowania w kolejnych latach.
Raportowanie za 2026 r. może okazać się pierwszym rzeczywistym testem jakości danych, szczegółowości ewidencji oraz możliwości uzgodnienia informacji prezentowanych w JPK_KR_PD z dokumentami źródłowymi, księgami rachunkowymi i rozliczeniami podatkowymi. Szczególnego znaczenia mogą nabrać obszary związane z danymi kontrahentów, dokumentami księgowanymi zbiorczo, rozliczeniami delegacji, wyciągami bankowymi oraz raportowaniem różnic bilansowo-podatkowych.
Jak PwC może pomóc?
Pierwsze raportowanie JPK_KR_PD pozwoliło wielu organizacjom zweryfikować techniczną możliwość przygotowania i złożenia pliku. W przypadku części podatników kolejnym krokiem może być jednak ocena, czy obecne procesy oraz modele ewidencji będą pozwalały na spełnienie wymogów raportowania również w kolejnych latach.
Wsparcie PwC może obejmować między innymi:
Analizę doświadczeń
z pierwszego raportowania JPK_KR_PD i identyfikację obszarów wymagających dalszych działań;
Ocenę dostępności
oraz jakości danych wykorzystywanych na potrzeby raportowania;
Przegląd sposobu prezentacji dokumentów księgowanych zbiorczo
w tym danych pochodzących z systemów billingowych, sprzedażowych i innych systemów źródłowych;
Analizę procesów związanych z rozliczaniem delegacji i wydatków pracowniczych
pod kątem dostępności danych wymaganych do raportowania;
Przegląd przyjętego modelu księgowania wyciągów bankowych
oraz ocenę jego wpływu na zakres danych prezentowanych w JPK_KR_PD;
Analizę spójności danych
raportowanych w węźle RPD z kalkulacją CIT, notą podatkową oraz księgami rachunkowymi;
Wsparcie w testowaniu przyjętych rozwiązań
oraz weryfikacji plików JPK_KR_PD przed ich złożeniem.
W naszych projektach obserwujemy, że największe wyzwania związane z JPK_CIT coraz częściej nie dotyczą samego wygenerowania pliku XML, lecz dostępności odpowiednich danych, sposobu ich powiązania pomiędzy systemami oraz możliwości uzgodnienia informacji raportowanych w JPK_KR_PD z dokumentami źródłowymi i rozliczeniami podatkowymi.
Dlatego okres pomiędzy pierwszym a kolejnym raportowaniem może być dobrym momentem na ocenę, czy obecny model raportowania odpowiada nie tylko aktualnym wymogom technicznym, ale również przyszłym oczekiwaniom dotyczącym jakości, szczegółowości i spójności raportowanych danych.
