9 kwietnia 2026 r. opublikowano Projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów, która będzie wprowadzać do polskiego porządku prawnego niektóre rozwiązania z rozporządzenia EUDR. Projekt ten ma na celu szczegółowe wdrożenie unijnych przepisów w polskim porządku prawnym, zapowiadając istotne zmiany dla wielu sektorów gospodarki.
Rozporządzenie EUDR - nowy standard zrównoważonego handlu
Rozporządzenie EUDR weszło w życie 29 czerwca 2023 r. i ma na celu fundamentalną zmianę w podejściu do ochrony terenów leśnych. Jego głównym założeniem jest niedopuszczenie do wprowadzenia na rynek Unii Europejskiej oraz wywozu z niej towarów i produktów, które przyczyniają się do wylesiania lub degradacji lasów. Dotyczy to szczególnie takich produktów jak bydło, kakao, kawa, palma olejowa, kauczuk, soja i drewno. Rozporządzenie wymaga od podmiotów gospodarczych przeprowadzania szczegółowej procedury należytej staranności, obejmującej gromadzenie informacji, ocenę ryzyka i wdrażanie środków jego zmniejszania.
Polskie ramy wdrożenia EUDR
Projekt ustawy krajowej uzupełnia Rozporządzenie EUDR, precyzując mechanizmy jego stosowania w Polsce. Kluczowe elementy to:
Wielostronna odpowiedzialność kontrolna:
Za nadzór nad przestrzeganiem przepisów odpowiadać będą organy Inspekcji Weterynaryjnej (w odniesieniu do bydła), Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dla kakao, kawy, palmy olejowej i soi) oraz Inspekcji Ochrony Środowiska (dla drewna i kauczuku).
Rola koordynatora krajowego:
Minister właściwy do spraw środowiska zostanie wyznaczony jako koordynator krajowy, odpowiedzialny m.in. za komunikację z Komisją Europejską, zgłaszanie informacji o organach oraz nadzór nad rocznymi sprawozdaniami z wdrożenia.
System kontroli i nadzoru:
Ustawa przewiduje zarówno planowe, jak i pozaplanowe kontrole, a także mechanizmy odzyskiwania kosztów działań podjętych przez organy w przypadku stwierdzenia niezgodności.
Interwencje i działania naprawcze:
Organy będą miały uprawnienia do stosowania natychmiastowych środków tymczasowych, takich jak zajęcie towarów czy zawieszenie wprowadzania ich do obrotu, a także do nakazywania działań naprawczych w celu usunięcia stwierdzonych niezgodności.
Dotkliwe kary za nieprzestrzeganie przepisów
Projekt ustawy przewiduje szeroki wachlarz sankcji, które mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, m.in. kary finansowe, możliwość orzeczenia czasowego zakazu ubiegania się o zamówienia publiczne, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu objętymi EUDR produktami, czasowego zakazu korzystania z dotacji i wsparcia publicznego, a także zakazu stosowania uproszczonej należytej staranności, możliwość orzeczenia przepadku towarów oraz korzyści majątkowych uzyskanych z nielegalnych transakcji.
Kiedy zmiany staną się faktem?
Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, choć niektóre jej przepisy będą miały odroczony termin obowiązywania. Przewidziano również przepisy przejściowe, m.in. dotyczące ustanawiania pierwszych planów kontroli oraz składania oświadczeń o należytej staranności. Obecnie projektowana ustawa znajduje się na etapie konsultacji i opiniowania.
Co to oznacza dla Twojej firmy?
Przedsiębiorstwa działające w sektorach objętych zakresem przedmiotowym EUDR muszą przygotować się na wdrożenie systemów należytej staranności, szczegółowe dokumentowanie łańcuchów dostaw oraz podniesienie standardów zrównoważonego rozwoju. Zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami.
Zapisz się na newsletter: Prawo
Skontaktuj się z nami
Łukasz Łyczko
Alicja Wójcik
Julia Mazurkiewicz
