Znowelizowane przepisy Kodeksu pracy koncentrują się na zapobieganiu mobbingowi oraz innym niewłaściwym zachowaniom w miejscu pracy. Edukacja pracowników, zwłaszcza kadry menedżerskiej, jest jednym z filarów działań prewencyjnych, zmniejszających ryzyko zarzutów mobbingowych.
Nowe przepisy wymagają szkoleń
Nowe przepisy w istotny sposób zmieniają dotychczasową definicję pojęcia mobbingu. Upraszają ją i sprawiają, że szerszy będzie zakres sytuacji, które mogą być kwalifikowane jako mobbing. Co więcej – nawet jeżeli mobbingu nie będzie, to pracownik i tak wygra przed sądem pracy, jeżeli zachowania wobec niego mogą być zakwalifikować jako inne niewłaściwe zachowania, np. naruszenie dóbr osobistych czy molestowanie. Sąd nie będzie bowiem mógł oddalić powództwa tylko z tego powodu, że pracownik podniósł niezasadne roszczenie, jeżeli stan faktyczny wskazuje na zasadność powództwa. Ponadto w Kodeksie pracy został wprost przewidziany obowiązek przeciwdziałania naruszaniu dób osobistych oraz zasady równego traktowania w zatrudnieniu. W praktyce oznacza to konieczność uświadomienia osób zarządzających personelem o konieczności działania w ramach podniesionych standardów profesjonalnej działalności.
Jest to istotne również z powodu podniesienia wysokości minimalnej kwoty zadośćuczynienia, którą sąd przyzna pracownikowi w przypadku mobbingu. Wyniesie ono sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2026 r. - 28 836 złotych brutto), przy braku górnego pułapu zadośćuczynienia. Tym samym zaniechanie działań prewencyjnych może przełożyć się na wymierne koszty.
Szkolenie menedżerów jest priorytetem
Nowe przepisy zobowiążą pracodawców do aktywnego przeciwdziałania mobbingowi, w szczególności poprzez działania prewencyjne i edukacyjne oraz wczesne rozpoznawanie niepożądanych zachowań. Brak przeszkolenia kadry kierowniczej czy podjęcia innych podobnych działań w tym zakresie może zostać uznane za niewypełnienie tego obowiązku.
W praktyce bowiem to menedżerowie bezpośrednio wpływają na funkcjonowanie zespołów: organizują pracę, odpowiadają za komunikację, oceniają wyniki i pozostają w stałym kontakcie z zespołem. Ze względu na swoją kluczową rolę powinni umieć rozpoznawać zachowania niewłaściwe i skutecznie mu przeciwdziałać.
Nowe przepisy wskazują, że rozliczanie pracownika z powierzonych zadań nie stanowi mobbingu. Działania te muszą jednak przybierać odpowiednią formę. Kluczowe są właściwy dobór słów oraz sposób przekazywania ocen i opinii. Znajomość granicy między mobbingiem a dopuszczalnymi działaniami kierowniczymi pomaga również ograniczać napięcia i wcześnie rozpoznawać konflikty w zespole.
Odpowiednie przeszkolenie menedżerów pozwala wcześnie rozpoznawać niepożądane zachowania, właściwie reagować na zgłoszenia oraz odróżniać mobbing od dopuszczalnych działań kierowniczych. Pomaga również ograniczać konflikty w zespołach, ujednolicać standardy zarządzania i dokumentować realizację obowiązków prewencyjnych. W efekcie zmniejsza ryzyko sporów, roszczeń pracowników i odpowiedzialności finansowej pracodawcy, a także wzmacnia jego pozycję podczas kontroli lub postępowania sądowego. Co istotne, jeżeli przeszkolony menedżer dopuści się mobbingu, fakt odbycia szkolenia może wpłynąć na ocenę jego zachowania i wzmocnić podstawy roszczenia regresowego pracodawcy.
Szkolenia powinny stawiać na praktykę
Skuteczne szkolenia to takie, które zapewniają rzeczywiste zrozumienie zasad, a nie jedynie przekazują formalną wiedzę. Dlatego program szkolenia warto oprzeć na analizie konkretnych case study i ćwiczeniach. Taka formuła ułatwia przełożenie wiedzy na codzienne działania. Nie bez znaczenia jest też doświadczenie szkolącego w pracach komisji antymobbingowych, sporach sądowych lub prowadzeniu i wyjaśnianiu zgłoszeń wewnętrznych.
Dobrze zaprojektowane szkolenie to takie, po którym menedżer nie tylko rozpozna sygnały mobbingu i będzie potrafił mu zapobiegać, ale też w razie zgłoszenia - wysłucha pracownika, właściwie zbierze i udokumentuje kluczowe informacje oraz sprawnie przekaże sprawę do dalszego postępowania.
Harmonogram prowadzenia szkoleń
Nowe przepisy wejdą w życie 5 listopada 2026 r. Szkolenia menedżerów warto przeprowadzić jeszcze przed tą datą, tak aby osoby zarządzające zespołami znały ich założenia i potrafiły je prawidłowo stosować w praktyce. Natomiast do 5 maja 2027 r. konieczne będzie wypracowanie i wpisanie do wewnętrznych procedur (układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy lub osobnego regulaminu) zobowiązania pracodawcy do tego, jak często i w stosunku do kogo pracodawca będzie przeprowadzał szkolenia z zakresu przeciwdziałania niewłaściwym zachowaniom w miejscu pracy. Harmonogram szkoleń powinien być realistyczny i dostosowany do możliwości organizacyjnych pracodawcy. Przyjęcie zbyt ambitnych założeń, bez ich późniejszej realizacji, może podważyć wiarygodność i sens działań prewencyjnych.
Ponieważ zmiana przepisów wpłynie również na praktykę w zakresie przeciwdziałania mobbingowi, warto:
- ustalić regularny cykl szkoleń, np. co dwa lata;
- zapewnić szkolenie wprowadzające każdej osobie, która po raz pierwszy obejmuje stanowisko związane z zarządzaniem pracownikami;
- systematycznie aktualizować wiedzę.
Zapraszamy do kontaktu w celu przygotowanie szkolenia dostosowanego do specyfiki Państwa organizacji.
Zapisz się na newsletter: Prawo
