W najnowszym rankingu przygotowanym przez PwC – Women in Work Index, oceniającym sytuację kobiet na rynku pracy w krajach OECD, Polska znalazła się na wysokim, 8. miejscu. To znacznie wyżej niż inne państwa naszego regionu, takie jak: Węgry (17), Czechy (19), Estonia (23) czy Słowacja (26). Wyjątkiem jest Słowenia, która znalazła się na ostatnim miejscu podium za Islandią i Szwecją.
Przygotowywany co roku przez PwC raport „Women in Work Index” to analiza rynków pracy w 33. krajach OECD pod kątem warunków pracy dla kobiet i ich aktywności zawodowej. Pod uwagę brane są takie czynniki jak: różnica w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn (gender pay gap), wskaźnik zatrudnienia i stopa bezrobocia w obu grupach, liczba osób pracujących w pełnym wymiarze godzin i na część etatu. Obecna edycja raportu PwC obejmuje dane za 2018 r.
Wysoka pozycja Polski w zestawieniu Women in Work Index jest efektem sukcesywnie poprawiających się wskaźników w kluczowych obszarach. Według zebranych danych największego postępu dokonaliśmy w zakresie zmniejszenia stopy bezrobocia wśród kobiet – z 18% w 2000 r. do 4% w 2018 r., a także ograniczenia luki płacowej z 12% w 2000 r. do 5% w 2018 r. Z kolei negatywny trend jest widoczny z przypadku udziału kobiet w zarządach, który wynosi zaledwie 10%.
Dodatkowo, w porównaniu do danych z 2017 r. zmniejszyła się stopa bezrobocia wśród kobiet w Polsce z 5% do 4%. Pozostałe wskaźniki nie uległy zmianie r/r. I tak, zatrudnienie na pełen etap utrzymuje się na poziomie 91%, stopa zatrudnienia na poziomie 63%, a różnica pomiędzy aktywnymi zawodowo mężczyznami i kobietami to nadal 14%.
Autorzy raportu podkreślają, że gdyby wszystkim krajom OECD udało się podnieść poziom zatrudnienia kobiet do tego notowanego w Szwecji (81%), PKB całej grupy mógłby wzrosnąć w długiej perspektywie nawet o 6 bln dolarów.
Mimo ogromnego postępu, jakiego dokonały kraje OECD w ostatnim czasie w zakresie wyrównywania szans kobiet na rynku pracy, nadal istnieje duży potencjał w tym obszarze, także ten ekonomiczny. Aby można było go skutecznie wykorzystać, konieczna jest współpraca pracodawców i rządów poszczególnych państw w kwestii zwiększania aktywności zawodowej kobiet i tworzenia przejrzystych zasad równego wynagradzania.
Luka płacowa ciągle dużym wyzwaniem
Zgodnie z opublikowanymi w raporcie „Women in Work Index” danymi luka płacowa w Polsce na przestrzeni ostatnich lat uległa zmniejszeniu. Według zaktualizowanych danych Eurostatu i OECD* gender pay gap w Polsce wynosił w 2017 r. 7%, a w 2018 r. 5%. Jak podkreślają eksperci PwC, nie oznacza to, że luka na poziomie 5% w pełni oddaje skalę tego zjawiska, jest raczej pokazaniem trendu. Dane Eurostatu, na których w głównej mierze bazuje analiza PwC, mierzy różnicę w średnich godzinowych zarobkach wszystkich pracowników płci męskiej i żeńskiej dla wszystkich sektorów, oprócz rolnictwa i administracji publicznej.
W najnowszym zestawieniu za 2018 r. gender pay gap na poziomie takim jak w Polsce notowany był jeszcze w Belgii i Grecji, a 4% w Luksemburgu. Autorzy raportu podkreślają, że na poziom luki płacowej wpływ ma co najmniej kilka czynników, w tym te makroekonomiczne. Niższa luka płacowa występuje w krajach, w których m.in. jest wyższy PKB, wyższe wydatki publiczne na świadczenia rodzinne oraz duży odsetek kobiet prowadzących własny biznes. Z kolei negatywny wpływ na lukę płacową mogą mieć długość płatnego urlopu macierzyńskiego i mniejsza liczba kobiet aktywnych zawodowo w porównaniu do aktywnych zawodowo mężczyzn.
Działania mające na celu wyrównanie zarobków kobiet i mężczyzn w niektórych państwach przyjmują formę zmian w prawie. Przykładem może być Islandia, która w 2018 r. wprowadziła ustawowy obowiązek (dla spółek objętych regulacją) uzyskania rządowego certyfikatu poświadczającego, że kobiety i mężczyźni są wynagradzani za taką samą pracę w taki sam sposób. W przeciwnym razie otrzymają finansowe kary. Warto podkreślić, że ogromną rolę w kształtowaniu równej polityki płacowej mają też przedsiębiorcy, a zagadnienie equal salary staje się ważną częścią działań employer brandingowych. Część firm decyduje się na zewnętrzny audyt, którego pozytywnym efektem jest przyznanie organizacji certyfikatu równych płac.
Certyfikat Równych Płac jest wydawany przez niezależną, szwajcarską fundację non-for-profit „EQUAL SALARY”. Metoda certyfikacji została opracowana przez Uniwersytet w Genewie i uznana przez Komisję Europejską. Oficjalnym audytorem w zakresie certyfikacji jest PwC.
Nowe technologie a rynek pracy
Autorzy raportu PwC zwracają uwagę, że nowe technologie, takie jak automatyzacja i robotyka, będą miały wpływ na rynek pracy w przyszłości, w tym na te sektory, w których większość zatrudnionych stanowią kobiety. Pozytywny wpływ ma być widoczny w opiece zdrowotnej i opiece społecznej, gdzie spodziewany jest wzrost zatrudnienia, z kolei malejąca liczba miejsc pracy będzie miała miejsce w handlu i produkcji przemysłowej.
Polscy pracownicy są świadomi zmian, jakie zachodzą na rynku pracy. 75% respondentów badania PwC “Upskilling Hopes & Fears” jest pewna, że w związku z transformacją cyfrową ich praca w ciągu 6-10 lat będzie wyglądała inaczej. Jednocześnie, 63% dostrzega w automatyzacji więcej szans niż zagrożeń. Co ważne, aż 89% polskich pracowników wyraża gotowość do zdobywania nowych umiejętności, a nawet przekwalifikowania.
Istotną rolę w przygotowaniu pracowników na nadchodzące zmiany odgrywają pracodawcy. Obecnie – zdaniem badanych – 73% pracodawców zapewnia możliwość udziału w szkoleniach w zakresie kompetencji cyfrowych. Jednak tylko 27% pracowników bierze w nich udział, a 71% kształci się indywidualnie.
Informacje o raporcie PwC „Women in Work Index 2020”
Raport „Women in Work Index” analizuje sytuację kobiet na rynku pracy oraz ich wpływ na gospodarkę w 33 krajach należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Indeks powstaje w oparciu o dane OECD, Eurostatu oraz BLS i jest średnią ważoną wskaźników takich jak: różnica w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn, stopa bezrobocia wśród kobiet, bezpieczeństwo zatrudnienia, forma zatrudnienia (pełny lub niepełny etat). Najnowsza edycja raportu obejmuje dane za 2018 rok. Pełna treść raportu jest dostępna na stronie www.pwc.co.uk/womeninwork
* Aktualizacja danych dotyczących gender pay gap pokazała, że Polska w poprzedniej edycji raportu „Women in Work Index” obejmującego dane za 2017 r. powinna znaleźć się na 9. pozycji, a nie na 8.