Skip to content Skip to footer
Search

Loading Results

9 istotnych zagadnień prawnych 2021 roku

15/01/20

Regulacje prawne 2021

Nowe regulacje prawne mają szczególny wpływ na działalność biznesową każdego przedsiębiorcy. Poznaj 9 kluczowych zagadnień, które będą kształtować otoczenie biznesowe w 2021 roku.

Poznaj trendy prawne 2021 roku:


Przeczytaj pozostałe trendy

Zmiany w prawie korporacyjnym

W najbliższych miesiącach planowane jest uchwalenie lub wejście w życie szeregu przepisów korporacyjnych, które będą miały znaczący wpływ na sposób funkcjonowania spółek. W tym kontekście należy wyróżnić przede wszystkim:

Planowane uchwalenie prawa holdingowego - dotychczas prawo nie pozwalało na patrzenie na grupę spółek jako na całość ekonomiczną, lecz traktowało każdą z firm w grupie jako niezależny byt prawny, abstrahując od faktu, że należy do tej samej grupy kapitałowej. Efekt był taki, że akcjonariusze i menedżerowie pozostawali często w sporze co do tego, czy dane strategiczne zamierzenie grupy jest zgodne z jednostkowym interesem danego podmiotu. Nowy projekt zmian do KSH daje nadzieję na zmianę tego trendu. W szczególności pojawia się w KSH definicja „grupy spółek” i „interesu grupy spółek”.

Zmianę "Dobrych praktyk spółek notowanych na GPW" - w listopadzie 2020 r. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie opublikowała projekt nowego zbioru zasad ładu korporacyjnego spółek giełdowych – Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2021 (DPSN2021), które zastąpić mają obecnie obowiązujące DPSN2016. Jedną z istotnych zmian jest modyfikacja zasad raportowania przez spółki wywiązywania się z obowiązku stosowania zasad ładu korporacyjnego - planowane jest wprowadzenie ogólnego obowiązku informacyjnego o zakresie stosowania dobrych praktyk w miejsce obecnie obowiązującego obowiązku informowania o niestosowaniu konkretnych zasad. Wejście w życie DPSN2021 planowane jest na początek 2021 roku, przy uwzględnieniu okresu przejściowego dla spółek na dostosowanie się do nowych zasad i obowiązków informacyjnych.

Wejście w życie obowiązku dematerializacji akcji oraz prowadzenia rejestru akcjonariuszy - obowiązek dematerializacji akcji w spółkach akcyjnych nie będących spółkami publicznymi oraz w spółkach komandytowo-akcyjnych nastąpi z dniem 1 marca 2021 r. Z tą datą akcje utracą formę dokumentu i będą miały wyłącznie formę zapisu cyfrowego w nowo utworzonym rejestrze akcjonariuszy, prowadzonym przez uprawniony zewnętrzny podmiot, np. dom maklerski, bank prowadzący działalność maklerską lub Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Opisywana regulacja będzie miała wpływ na sposób rozporządzania akcjami - po nowelizacji zbycie zarówno akcji imiennych, jak i na okaziciela będzie dochodziło do skutku z chwilą wpisu odpowiedniej wzmianki w rejestrze akcjonariuszy.

Wejście w życie przepisów umożliwiających tworzenie prostej spółki akcyjnej - począwszy od 1 marca 2021 r. możliwe będzie zawiązywanie spółek funkcjonujących w formie prostej spółki akcyjnej. Jej konstrukcja zakłada m.in. minimalną kwotę kapitału zakładowego w wysokości 1 złotego, możliwość wnoszenia wkładów w postaci know-how oraz świadczenia usług, możliwość emitowania tzw. akcji beznominałowych oraz elastyczne kształtowanie treści statutu. Wydaje się, że może ona znaleźć szczególne zastosowanie w obszarze nowych technologii oraz start-up'ów.

Kwestie nadzorowane przez Urząd Ochrony Konkurencji Konsumentów

W 2021 roku wejdą w życie także nowe przepisy dotyczące ochrony interesów konsumentów. Podstawowe zmiany obejmują:

Częściowe zrównanie przedsiębiorców z konsumentami - od 1 stycznia 2021 r., osoby prowadzące działalność gospodarczą nabywające towary i usługi nieposiadające dla nich charakteru zawodowego uzyskają uprawnienia konsumenckie, w szczególności w zakresie ochrony przed klauzulami abuzywnymi, rękojmi oraz uprawnień konsumenckich w handlu internetowym. Zmiana ta będzie miała istotne znaczenie z kilku powodów - po pierwsze zaistnieje potrzeba aktualizacji regulaminów i stosowanych obecnie w kanale B2B praktyk, po drugie przedsiębiorcy powinni zrewidować swoje procesy obsługi zamówień i reklamacji pod kątem wprowadzonych zmian, a ponadto, zmiana przepisów może spowodować istotny wzrost ilości postępowań spornych wytaczanych przez przedsiębiorców.

Zatory płatnicze - pod koniec 2020 r. oraz z początkiem nowego roku obserwujemy proaktywną działalność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w odniesieniu do relatywnie nowej regulacji dotyczącej zapobieganiu powstawania tzw. zatorów płatniczych. Dla przypomnienia - celem wprowadzenia wspomnianych przepisów było m.in. zminimalizowanie praktyk rynkowych ograniczających konkurencję, a polegających na wymuszaniu bezzasadnie długich terminów zapłaty, czy też przekraczaniu uzgodnionych terminów; ponadto intencją opisanej regulacji ograniczeniu negatywnych skutków, jakie zjawisko to ma na gospodarkę. W oparciu tylko o te przepisy, począwszy od czerwca 2020 roku UOKiK wszczął już ponad 100 postępowań wyjaśniających w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych. Jeżeli w będącym przedmiotem kontroli okresie suma niespełnionych (lub spełnionych po terminie) świadczeń wyniesie co najmniej 2 mln zł, Prezes UOKiK jest uprawniony do nałożenia kary administracyjnej, która będzie ustalana w oparciu o algorytm uwzględniający m.in. wysokość zaległych płatności oraz okres opóźnienia. Wydaje się, że na przestrzeni tego roku liczba takich będzie sukcesywnie wzrastać, szczególnie w kontekście zbliżającego się terminu (31 stycznia 2021 r.) na złożenie do Ministra ds. Gospodarki sprawozdań o terminach zapłaty stosowanych w transakcjach handlowych w poprzednim roku kalendarzowym.

Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółkami oraz compliance

Zarówno niedawno wprowadzone, jak i te oczekujące na wejście w życie przepisy wpłyną na zagadnienie odpowiedzialności kadry zarządzającej spółkami. Stąd też warto mieć na uwadze zagadnienia takie jak:

Wprowadzenie obowiązku informowania o stosowanej strategii podatkowej - podpisana przez Prezydenta w dniu 28 listopada 2020 r. nowelizacja ustawy o CIT nałożyła na podatników obowiązek publikowania informacji o realizowanej strategii podatkowej. Analiza treści ustawy wyraźnie przy tym wskazuje, że na podatniku będzie ciążyła m.in. powinność wskazania procesów zapewniających zgodność podejmowanych działań z prawem. W ten sposób pośrednio ustanawia się wymóg przygotowywania i wprowadzania tzw. zasad ładu podatkowego, regulujących m.in. sposób podziału obowiązków w ramach spółki oraz podejścia do ryzyka w sprawach podatkowych, w szczególności z punktu widzenia zabezpieczenia osobistego ryzyka osób zajmujących się sprawami finansowymi wewnątrz organizacji, w szczególności w kontekście potencjalnej odpowiedzialności karnoskarbowej.

Odpowiedzialność antymonopolowa managerów - w grudniu 2020 roku Prezes UOKiK wydał pierwszą karę antymonopolową na osobę zarządzającą spółką. Fakt nałożenia tej kary potwierdza deklaracje Prezesa UOKiK, że praktyka Urzędu w zakresie odpowiedzialności osób zarządzających za naruszenia zakazu zawierania porozumień antykonkurencyjnych ulegnie zaostrzeniu. Tym samym szczególnej wagi dla przedsiębiorców i jej kadry zarządzającej nabiorą dedykowane programy competition compliance, w szczególności w zakresie nadzoru antymonopolowego w spółce oraz zasad postępowania w przypadku zidentyfikowania naruszeń przepisów antymonopolowych.

Zabezpieczenie interesów osób zarządzających przedsiębiorstwem w kontekście restrukturyzacji - nie ma wątpliwości co do tego, że każde postępowanie restrukturyzacyjne może pociągać za sobą ryzyko poniesienia przez członków zarządu odpowiedzialności osobistej zarówno o charakterze odszkodowawczym, jak i karnoprawnym. Wiąże się to zarówno z nieterminowym złożeniem wniosku o upadłość bądź restukturyzację, jak też z innymi działaniami, które mogą zostać uznane za naruszające interesy wierzycieli. W tym kontekście możliwe jest wprowadzenie mechanizmów mających na celu zapewnienie osobom reprezentującym spółkę kompleksowej asysty, która zmierzała będzie do wyłączenia, czy też zminimalizowania takiej odpowiedzialności.

Zmiany w prawie pracy

Niezmiennie warte obserwowania są rozwiązania dotyczące kwestii prawno - pracowniczych. Na ten moment w tym kontekście warto wyróżnić:

Wprowadzenie pracy zdalnej do regulacji Kodeksu pracy - zgodnie z zapowiedziami Rządu przepisy dot. pracy zdalnej mają zostać wprowadzone do Kodeksu Pracy w I kwartale 2021 r. Regulacja ta ma zastąpić istniejące przepisy dot. telepracy, a także usystematyzować regulacje tymczasowe, które znalazły się w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W chwili obecnej projektowane przepisy są na etapie konsultacji

Częściowe wdrożenie unijnej dyrektywy w sprawie sygnalistów - 17 grudnia 2021 r. - to termin graniczny, w którym Polska jest zobowiązana do wdrożenia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (tzw. sygnalistów). W przypadku podmiotów prywatnych, które zatrudniają od 50 do 249 pracowników czas na implementację został wydłużony do 17 grudnia 2023 r. Z oświadczenia wydanego przez członków rządu wynika, że prace nad implementacją Dyrektywy o sygnalistach ruszyły, a za podstawę mają służyć rozwiązania zaproponowane w odrzuconym projekcie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

Restrukturyzacje przedsiębiorstw w związku z sytuacją finansową

W związku z epidemią koronawirusa 2021 rok prawdopodobnie przyniesie wzrost liczby postępowań restrukturyzacyjnych. Znajomość obowiązujących przepisów umożliwia dostosowanie formy restrukturyzacji do sytuacji przedsiębiorcy i wybór odpowiedniej strategii działania. Strategii tym bardziej potrzebnej, gdy firma jest niewypłacalna, a jej zarząd stoi przed ryzykiem poniesienia z tego tytułu osobistej odpowiedzialności. W tym kontekście warto mieć na uwadze:

Zagadnienia związane z restrukturyzacją przedsiębiorstw - wielość podstaw otwarcia każdego z postępowań restrukturyzacyjnych, praktyczne różnice pomiędzy postępowaniem o zatwierdzenie układu, przyspieszonym postępowaniem układowym, postępowaniem układowym, postępowaniem sanacyjnym a - przewidzianym Tarczą 4.0. - uproszczonym postępowaniem restrukturyzacyjnym oraz konsekwencje jakie się z nimi wiążą.

Postępowanie w trybie przygotowanej likwidacji (pre-pack) - jedną z możliwości zachowania ciągłości biznesu lub uratowania jego „zdrowych” elementów, jest przygotowana likwidacja (tzw. pre-pack). Ta mocno niedoceniana forma restrukturyzacji przedsiębiorstwa umożliwia kontynuowanie funkcjonowania biznesu upadłego, spłatę wierzycieli a jednocześnie skorzystanie przez inwestora z opcji nabycia mienia upadłego w stanie wolnym od zobowiązań. Ma to szczególne znaczenie w związku ze znacznymi opóźnieniami w podejmowaniu decyzji o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy.

Wejście w życie przepisów dot. Krajowego Rejestru Zadłużonych - od 1 lipca 2021 r. ma zacząć funkcjonować długo wyczekiwany Krajowy Rejestr Zadłużonych, który ma przyczynić się do informatyzacji postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Elektroniczny obieg dokumentów, dostęp do akt spraw przez Internet a także powszechna możliwość zapoznania się z kondycją finansową przedsiębiorców oraz zwiększenie transparentności prowadzonych postępowań, to tylko niektóre z korzyści jakie potencjalnie niesie ze sobą KRZ.

Regulacje w sektorze finansowym

Nowy rok przyniesie również nowe regulacje w sektorze finansowym. W szczególności istotne są dwa zagadnienia:

Chmura w sektorze finansowym - Komisja Nadzoru Finansowego, w styczniu 2020 r. opublikowała Komunikat dotyczący przetwarzania przez podmioty nadzorowane informacji w chmurze obliczeniowej publicznej lub hybrydowej. Podmioty nadzorowane, takie jak banki, dostawcy usług płatniczych czy zakłady ubezpieczeń są zobowiązane stosować Komunikat w przypadku przetwarzania informacji prawnie chronionych w chmurze obliczeniowej oraz w sytuacji, gdy dochodzi do tzw. outsourcingu szczególnego chmury obliczeniowej. Komunikat wymaga odpowiedniego dostosowania organizacji - wdrożenia procedur, zapewnienia kompetencji a także powiadomienia KNF o przetwarzaniu w chmurze, co stanowi wyzwanie zarówno pod względem technologicznym jak i prawnym.

Wytyczne EBA ws outosurcingu - w lutym 2019 r. EUNB opublikował finalne wytyczne w sprawie outsourcingu, do których stosowania zobowiązane są m.in. banki, firmy inwestycyjne oraz instytucje płatnicze. Objęcie instytucji finansowych wymogami regulacyjnymi zawartymi w Wytycznych wiąże się z koniecznością wprowadzenia odpowiednich procedur wewnętrznych, zmian w przebiegu procesu outsourcingowego oraz prowadzeniu rejestru wzorów umów, a także wprowadzenia zmian do części zawartych umów outsourcingowych oraz zmiany wzorów umów. Dostosowanie organizacji do wymogów przewidzianych w Wytycznych do końca 2021 r. stanowi aktualny i istotny problem dla wielu instytucji obowiązanych.

Wdrożenie Prawa Komunikacji Elektronicznej

Wdrożenie Prawa Komunikacji Elektronicznej (IP) - wdrożenie w Polsce wymogów Prawa Komunikacji Elektronicznej (PKE)  zastąpi dotychczasowe Prawo telekomunikacyjne. Jest to największa reforma rynku telekomunikacyjnego w UE od kilkunastu lat. PKE nakłada nowe obowiązki na przedsiębiorców telekomunikacyjnych, m.in. w zakresie relacji z konsumentami, informowania o najkorzystniejszej ofercie, bezpieczeństwa czy usług dla osób niepełnosprawnych. PKE poszerza także krąg podmiotów podpadających pod regulacje telekomunikacyjne - regulowani będą m.in. dostawcy usług komunikacji interpersonalnej, czyli usługi takie jak Skype, Messenger, Viber, czy dostawcy poczty elektronicznej.

Digitalizacja tworzenia i obiegu dokumentów -paperless

Kolejnym ważnym tematem w nadchodzącym roku będą kwestie związane z zarządzaniem obiegiem dokumentów w organizacji. Kwestie te stały się szczególnie istotne w kontekście trwającej pandemii COVID-19, gdyż papierowy obieg dokumentów stanowił duże wyzwanie w zachowaniu ciągłości biznesu. Tym samym coraz częściej implementację rozwiązań pozwalających na wykorzystanie dokumentów w formie elektronicznej należy traktować jako jeden z warunków utrzymania odpowiedniego poziomu konkurencyjności.

Naturalną konsekwencją automatyzacji części procesów przebiegających w organizacji jest uwolnienie dodatkowych zasobów wewnętrznych oraz eliminacja konieczności osobistego wykonywania szeregu procesów powtarzalnych, które tradycyjnie stanowiły duże obciążenie zasobów ludzkich.

Przeprowadzenie z sukcesem transformacji cyfrowej wymaga zawsze wzięcia pod uwagę jej aspektów prawnych, wyznaczających granicę możliwości wdrożenia cyfrowego obiegu dokumentów.

Sustainability/ Środowisko

Zrównoważony rozwój (sustainability) staje się priorytetem organizacji międzynarodowych, UE, państw oraz korporacji. W tym zakresie na szczególną uwagę zasługują:

Europejski Zielony Ład (European Green Deal) - w grudniu 2019 r. Komisja Europejska przedstawiła Europejski Zielony Ład - plan działania na najbliższe lata, mający na celu uczynienie gospodarki UE zrównoważoną. Realizacja celów Europejskiego Zielonego Ładu będzie wymagała znacznych inwestycji zarówno ze strony sektora publicznego, jak i prywatnego. Podejmowane są działania regulacyjne, których rezultatem jest uchwalenie szeregu aktów prawnych wprowadzających nowe obowiązki w zakresie zrównoważonego rozwoju. Środowisko regulacyjne dopiero się kształtuje i w najbliższych latach można spodziewać się jego dynamicznego rozwoju. Powyższe regulacje wpłyną bezpośrednio i pośrednio na funkcjonowanie przedsiębiorców również w Polsce. Dotyczyć one będą zwłaszcza sektorów finansowego (zrównoważone finansowanie), jak i nieruchomości (zrównoważone inwestycje).

Alternatywne formy nabywania energii elektrycznej - formy te będą zyskiwały na popularności w związku z dużymi wzrostami cen energii elektrycznej, nowymi opłatami związanymi z konwencjonalną formą nabywania energii elektrycznej (jak w szczególności opłata mocowa, która w najbliższym czasie istotnie wpłynie na koszty nabywania energii elektrycznej), a także w celu zmiany modelu funkcjonowania na bardziej proekologiczny (zielona energia, zmniejszenie emisji CO2). W nadchodzącym roku wielu przedsiębiorców będzie decydowało się na inwestycje we własne źródła wytwórcze energii (OZE, kogeneracja – rozwiązania te pozwalają również na oszczędności w obszarze podatku akcyzowego), czy też nabywanie energii elektrycznej bezpośrednio od wytwórców energii elektrycznej (na podstawie wieloletnich umów sprzedaży energii – tzw. cPPA).

Skontaktuj się z nami

Cezary Żelaźnicki

Cezary Żelaźnicki

Partner, Radca Prawny, PwC Polska

Tel.: +48 519 507 081

Mariusz Kamiński

Mariusz Kamiński

Counsel, Adwokat, PwC Polska

Tel.: +48 519 506 692

Marta Dąbrowska

Marta Dąbrowska

Associate, PwC Legal, PwC Polska

Tel.: +48 519 504 439

Obserwuj nas