Porozumienia inwestycyjne to stosunkowo nowy instrument, wprowadzony 1 stycznia 2022 r. Porozumienie jest umową zawieraną z Ministerstwem Finansów, która w sposób kompleksowy określa skutki podatkowe planowanej lub rozpoczętej inwestycji prowadzonej na terytorium Polski. Ma ona na celu zapewnienie bezpieczeństwa podatkowego inwestycji przy maksymalnym uproszczeniu koniecznych procedur. Umowa jest wiążąca dla inwestora lub grupy inwestorów, Ministerstwa Finansów oraz innych organów podatkowych przez cały okres obowiązywania.
W aktualnie funkcjonujących przepisach porozumienie może obejmować 6 instrumentów zabezpieczających inwestora przez ryzykiem podatkowym. Są to:
„Polski system podatkowy pozostaje mało zachęcający dla inwestorów i dla zwiększania wartości projektów, które prowadzą. Światowe spowolnienie inwestycyjne w 2024 r. dało się odczuć także w Polsce. Aby przełamać ten negatywny trend, potrzebne będzie wyraźne zaangażowanie ustawodawcy w upraszczanie systemu podatkowego. Dobrym tego początkiem byłaby modyfikacja zasad funkcjonowania porozumienia inwestycyjnego”
Niska popularność instrumentu może wynikać z kilku powodów. Pierwszym jest wysoki próg wartości inwestycji. Do końca 2024 r. minimalny próg wartości inwestycji wynosił 100 mln PLN. Na początku 2025 r. został on zmniejszony do 50 mln PLN. Zmniejszenie progu powinno pozytywnie wpłynąć na popularność rozwiązania, jednak efekty tej zmiany są jeszcze przed nami.
Drugim potencjalny powodem jest wysoki koszt zawarcia porozumienia – podlega ono opłacie od 100 000 do 300 000 zł, w zależności od jego zakresu. Ta kwota może wydawać się na pierwszy rzut oka wysoka, jednak sumując opłaty związane z uzyskaniem poszczególnych narzędzi indywidualnej ochrony podatnika, wydatek związany z uzyskaniem opinii wydaje się porównywalny, o ile nie niższy. Jednocześnie w ramach porozumienia inwestor uzyskuje dodatkowe korzyści, czyli m. in. spójność rozstrzygnięć, indywidualne podejście i elastyczność procedury.
“Najbardziej dokuczliwym brakiem w porozumieniu inwestycyjnym jest zbyt wąski zakres ochrony. Przykładowo płatności transgraniczne są nieodzownym elementem funkcjonowania przedsiębiorstw. Jednocześnie rozliczenia w podatku u źródła są intensywnie kontrolowane przez organy podatkowe. Dziwi więc to, że ustawodawca wśród narzędzi ochrony podatkowej dostępnych w ramach porozumienia inwestycyjnego nie uwzględnił opinii o stosowaniu przez płatnika preferencji przy poborze zryczałtowanego podatku u źródła”
Porozumienie inwestycyjne może być również remedium na problemy związane z wprowadzanymi w Polsce przepisami wdrażającymi tzw. Pillar 2. Może ono pomóc w wyjaśnieniu wielu wątpliwości na gruncie Pillar 2 i ograniczeniu ryzyka podatkowego w tym obszarze. W szczególności mogłoby ono dotyczyć skutków ulg podatkowych i kalkulacji efektywnej stawki podatkowej (ETR).