Ulga podatkowa na b+r – definicja działalności badawczo-rozwojowej (część 2)

Beata Cichocka-Tylman Dyrektor, Innowacje i B+R, Dotacje i ulgi

Działalność badawczo-rozwojowa

Definicje działalności badawczo-rozwojowej wprowadzone do ustaw o podatku dochodowym zarówno od osób fizycznych, jak i osób prawnych, są zbieżne z tymi stosowanymi przez Komisję Europejską oraz polskie instytucje dystrybuujące dotacje. Dzięki temu przedsiębiorcy korzystający z tych instrumentów powinni z łatwością poruszać się w definicjach przyjętych na potrzeby ulgi na działalność badawczo-rozwojową.

W drugiej części serii artykułów o uldze na badania i rozwój skupimy się na definicji działalności b+r oraz na tym, w jaki sposób ją oznaczać w całej działalności przedsiębiorstwa.

Systematyczne prace B+R oraz zwiększanie ogólnego zasobu wiedzy

Zgodnie z ogólną definicją działalność badawczo-rozwojowa to  działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Kluczowe w tej definicji jest systematyczne prowadzenie prac B+R, co w naszym przekonaniu powinno oznaczać przynajmniej zdefiniowanie celu projektu badawczego i określenie jego budżetu.

Drugi ważny element to zwiększanie zasobów wiedzy. Często wątpliwości budzi fakt czy oznacza to, że nie można korzystać z istniejących rozwiązań czy wynalazków. Oczywiście, jest to możliwe. Istotny jest cel samych badań oraz powstanie czegoś nowego, co zwiększa ogólnie dostępne zasoby wiedzy na świecie. W tej sytuacji możemy przywołać przykład opracowania od nowa zwykłego koła. Można opracować projekt badawczy na ten temat, ale jeżeli jego wyniki nie wniosą nic nowego do zasobów wiedzy, projekt ten nie będzie mógł zostać zakwalifikowany.

Proponujemy zawsze odnosić się do ogólnych zasobów wiedzy, ponieważ przepisy nie określają wymogu co do poziomu innowacyjności np. światowego czy europejskiego. Można zatem odnosić się w tym wymiarze nawet do pojedynczego przedsiębiorstwa, jednakże zawsze należy zwrócić uwagę na to, czy nasze prace zwiększają ogólny zasób wiedzy.

Rodzaje prac badawczych, które należy wskazać w CIT-BR

Ulga B+R rozliczana jest w zeznaniu CIT-8. Koszty poniesione na działalność badawczo-rozwojową (tzw. koszty kwalifikowane, o których pisaliśmy w pierwszej części pt. „Koszty i wielkość odpisów”) wykazywane są w formularzu oznaczonym symbolem CIT-BR, który jest załącznikiem do zeznań rocznych – CIT-8, CIT-8A oraz CIT-8B.

Zgodnie ze wzorem formularza podatnik powinien przedstawić wartość kosztów kwalifikowanych w podziale na ich rodzaje. Dodatkowo należy zaznaczyć tylko które z rodzajów badań prowadził przedsiębiorca, czyli badania naukowe (w podziale na ich rodzaje) i/lub prace rozwojowe. Nie trzeba w tym zakresie wykazywać podziału kwot kosztów kwalifikowanych na rodzaje badań.

Definicję dla obu rodzajów badań (badań naukowych i prac rozwojowych) wprowadza Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców. 

View more

Badania naukowe

Badania naukowe to wstępne etapy projektu badawczego, gdy poziom gotowości technologicznej znajduje się w pierwszej części skali gotowości TRL (ang. Technology Readiness Levels).

Skalę poziomu gotowości technologii obrazuje się zazwyczaj w formie termometru, który ma dziewięciostopniową skalę. TRL w zasadzie nie jest przypisana do żadnej branży, choć w przeszłości została stworzona przez NASA do opisywania technologii kosmicznych. NCBR z kolei opisał skalę TRL na potrzeby swoich projektów (zobacz opis – w tym ujęciu prace rozwojowe rozpoznaje się dopiero od siódmego poziomu). Należy jednak podkreślić, że to nie jest obowiązujący dokument w przypadku ulgi na B+R, można go więc traktować jedynie pomocniczo.

W ujęciu praktycznym badania naukowe mają na celu zdobywanie nowej wiedzy. Badania naukowe zostały podzielone na podstawowe, stosowane i przemysłowe:

  • Badania podstawowe, aby mogły zostać zakwalifikowane do ulgi, przedsiębiorca musi zlecić jednostce naukowej. Jest to poziom eksperymentalny i teoretyczny, definiujący podstawy zjawisk.
  • Badania stosowane to kolejny etap, gdzie zdobytą wiedzę orientuje się na zastosowania w praktyce. 
  • Najwięcej dzieje się jednak na etapie badań przemysłowych. To one, spośród badań naukowych, najczęściej występują u przedsiębiorców. Na tym etapie nowa wiedza wykorzystywana jest do późniejszego opracowania produktów, procesów czy usług. To wówczas powstają prototypy w środowisku laboratoryjnym lub środowisku zbliżonym do rzeczywistego, w tym między innymi linie pilotażowe.

View more

Prace rozwojowe

Celem prac rozwojowych jest opracowanie ostatecznego wyniku, który będzie można wykorzystać w działalności. Ze względu na swój bardziej zaawansowany charakter prace rozwojowe wykorzystują dostępną wiedzę do planowania produkcji, tworzenia nowych lub ulepszonych produktów, a także procesów i usług.

W ramach prac rozwojowych mogą również toczyć się prace nad prototypami, a także mogą być realizowane projekty pilotażowe i demonstracyjne. Warto pamiętać, iż wszystkie testy i walidacje, które są przedsiębiorstwu niezbędne do ukończenia prac badawczych, również się kwalifikują.

W żadnym wypadku do działań B+R nie zalicza się prac obejmujących:

  • rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych,
  • istniejące usługi oraz
  •  inne bieżące operacje, nawet jeżeli zmiany mają charakter ulepszeń.

Przydatnym, aczkolwiek wyłącznie pomocniczym materiałem, może być podręcznik Frascati Manual 2015, który bardziej szczegółowo wnika w definicję prac badawczych, w tym w niektóre dziedziny nauki. Szczególnie polecamy ten materiał przedsiębiorcom prowadzącym badania w zakresie informatyki. Jest to obszar dość enigmatyczny i jednocześnie stosunkowo trudny do skontrolowania ze względu na swój niematerialny charakter, Frascati Manual poświęca jednak temu zagadnieniu sporo miejsca.

View more

Prace badawcze jako dynamiczny mikroświat

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną istotną kwestię. W założeniu projekt z rozwiązaniem gotowym do komercjalizacji powinien kończyć się pracami rozwojowymi, ale to wcale nie znaczy, że w przekroju całego projektu funkcjonuje ścisła sekwencja: najpierw badania naukowe, a dopiero potem prace rozwojowe.

Prace badawcze są żywym, dynamicznym mikroświatem i poszczególne etapy przeplatają się ze sobą, biegną równolegle lub tworzą pętle. Jeżeli po pierwszych testach prototypu pojawi się potrzeba powrotu do początku, to niejednokrotnie firma ponownie znowu wchodzi w fazę badań naukowych.

Konkludując, nie należy sugerować się kolejnością zadań badawczych przy dzieleniu ich na badania przemysłowe i prace rozwojowe.

 

Skontaktuj się z nami

Beata Cichocka-Tylman
Dyrektor, Innowacje i B+R, Dotacje i ulgi
Tel.: +48 519 506 527
Email

Obserwuj nas