Delegowanie pracownik├│w | Wyniki badania w┼Ťr├│d praktyk├│w

01/09/20

Z powodu ostatnich zmian prawa, temat pracownik├│w delegowanych coraz intensywniej pojawia si─Ö w dyskusji publicznej. 

W latach 2012ÔÇô2016 ┼Ťrednio 20% delegowanych pracownik├│w w UE pochodzi┼éo z Polski. Ze statystyk ZUS wiemy, ┼╝e Polska wysy┼éa wi─Öcej os├│b do pracy za granic─Ö ni┼╝ takich os├│b jest delegowanych z kraj├│w Unii do Polski. Ze wzgl─Ödu na brak lepszego ┼║r├│d┼éa danych, analizie poddaje si─Ö tu liczb─Ö wydanych za┼Ťwiadcze┼ä A1 potwierdzaj─ůcych podleganie ubezpieczeniom spo┼éecznym w danym pa┼ästwie. I tak, liczba wydanych w Polsce za┼Ťwiadcze┼ä A1 ro┼Ťnie - w 2016 r. by┼éo to 513 926, w 2017 r. ÔÇô 573 293, w 2018 r. ÔÇô 605 710.

W og├│lnej liczbie za┼Ťwiadcze┼ä A1 du┼╝y udzia┼é maj─ů te wydane dla pracownik├│w delegowanych: w 2016 r. ÔÇô 234 154 za┼Ťwiadcze┼ä, w 2017 r. ÔÇô 217 154 za┼Ťwiadcze┼ä, w 2018 r. ÔÇô 220 906 za┼Ťwiadcze┼ä. Pozosta┼é─ů liczb─Ö stanowi─ç mog─ů za┼Ťwiadczenia wydane dla samozatrudnionych czy os├│b wykonuj─ůce prac─Ö w dw├│ch lub wi─Öcej pa┼ästwach. Mimo ci─ůgle znacznego udzia┼éu, systematycznie maleje liczba za┼Ťwiadcze┼ä wydanych dla pracownik├│w delegowanych w og├│lnej liczbie za┼Ťwiadcze┼ä. Nie mo┼╝na te┼╝ powiedzie─ç, ┼╝e populacja pracownik├│w delegowanych ma istotny udzia┼é w polskim rynku pracy - za rok 2018 stanowili oni mniej ni┼╝ 1,5% zatrudnionych w gospodarce narodowej.  
 

Wnioski z badania na temat delegowania pracownik├│w

Po lipcowym webinarium PwC ÔÇťZaostrzone zasady delegowania pracownik├│w: konsekwencje dla firmÔÇŁ uczestnicy mieli okazj─Ö wymiany do┼Ťwiadcze┼ä w zakresie tego, w jaki spos├│b korzystaj─ů z pracownik├│w delegowanych oraz spostrze┼╝e┼ä i oczekiwa┼ä co do wp┼éywu nowych wymog├│w na t─Ö praktyk─Ö. Poni┼╝ej prezentujemy najwa┼╝niejsze wnioski wynikaj─ůce z przeprowadzonej ankiety. 

Zobacz nagranie z webinarium


1/5 ankietowanych opiera swoj─ů podstawow─ů dzia┼éalno┼Ť─ç na wykorzystaniu pracy os├│b delegowanych

Pierwsza kwestia, kt├│ra rzuca si─Ö w oczy to fakt, ┼╝e jedynie oko┼éo jedna pi─ůta ankietowanych opiera swoj─ů podstawow─ů dzia┼éalno┼Ť─ç na wykorzystaniu pracy os├│b delegowanych. Musimy pami─Öta─ç, ┼╝e w tej grupie mo┼╝emy mie─ç tak potencjalnie odleg┼ée od siebie bran┼╝e jak budownictwo, opieka nad osobami starszymi, jak i firmy IT zajmuj─ůce si─Ö projektami wdro┼╝eniowymi za granic─ů. Po drugiej stronie mamy pracodawc├│w, kt├│rzy prowadz─ů dzia┼éalno┼Ť─ç, kt├│ra nie opiera si─Ö na pracy os├│b delegowanych. Nie oznacza to, ┼╝e tacy pracownicy nie s─ů istotni z punktu widzenia ich dzia┼éalno┼Ťci: u 40% ankietowanych delegowani s─ů pracownikami na stanowiskach mened┼╝erskich, za┼Ť w 27% przypadk├│w s─ů to cz┼éonkowie zarz─ůdu. W tej grupie sp├│┼éek 70% ankietowanych deleguje pracownik├│w operacyjnych, za┼Ť 23% deleguje pozosta┼ée grupy pracownik├│w, w tym pracownik├│w administracyjnych.

Nie powinno by─ç te┼╝ zaskoczeniem, ┼╝e dominuj─ůcym trendem s─ů oddelegowania z Polski za granic─Ö:

  • czy to w formie czasowego wyjazdu do innych podmiot├│w za granic─Ö (63%)
  • czy wyjazdu w celu realizacji projektu bezpo┼Ťrednio u klienta za granic─ů (53%).

Do Polski pracodawcy rzadziej przysy┼éaj─ů pracownik├│w: s─ů to odpowiednio w 30% delegowania w ramach grupy w i 13% bezpo┼Ťrednie ┼Ťwiadczenie us┼éug.

u 40% ankietowanych delegowani s─ů pracownikami na stanowiskach mened┼╝erskich, za┼Ť w 27% przypadk├│w s─ů to cz┼éonkowie zarz─ůdu


Pracownicy delegowani - czy wy┼é─ůcznie dumping socjalny?

Pytaniem pozostaje dlaczego pracodawcy korzystaj─ů z pracy os├│b oddelegowanych. Jedno z bada┼ä stanowi─ůcych podstaw─Ö podj─Öcia decyzji o nowelizacji przepis├│w dyrektywy dotycz─ůcych polskich pracownik├│w w Oslo (Friberg, Tyldum, Polonia i Oslo ÔÇô En studie av arbeids- og levek├ąr blant polakker i hovedstadsomr├ądet (Survey among Polish workers in Oslo), 2007) sugeruje, ┼╝e polscy pracownicy oddelegowani mieli znacznie ni┼╝sze pensje i gorsze warunki pracy w por├│wnaniu do Polak├│w zatrudnionych lokalnie w Norwegii.

Ankietowani bior─ůcy udzia┼é w naszym badaniu jako najcz─Östsz─ů przyczyn─Ö korzystania z delegowania pracownik├│w wskazali

  • realizacj─Ö projekt├│w bezpo┼Ťrednio u klient├│w (70%),
  • rozw├│j pracownik├│w (37%)
  • uzupe┼énianie niedobor├│w na wy┼╝szych stanowiskach (23%).

Mniej ni┼╝ 10% ankietowanych zwr├│ci┼éo uwag─Ö na kwestie kosztowe zwi─ůzane z prac─ů os├│b delegowanych. Ostatni─ů liczb─Ö ┼éatwo wyja┼Ťni─ç je┼Ťli przyjrzymy si─Ö temu jak pracodawcy oceniaj─ů wysoko┼Ť─ç wynagrodze┼ä os├│b delegowanych w por├│wnaniu do pracownik├│w lokalnych. O ile prawie po r├│wno rozk┼éadaj─ů si─Ö g┼éosy, ┼╝e pracownicy delegowani zarabiaj─ů podobnie do pracownik├│w lokalnych lub czasem zarabiaj─ů nawet wi─Öcej, to bior─ůc pod uwag─Ö ca┼ékowity koszt wynagrodzenia prawie 80% ankietowanych twierdzi, ┼╝e pracownicy delegowani stanowi─ů wi─Ökszy koszt dla pracodawcy. Perspektywa ta wynika z faktu, ┼╝e zatrudniaj─ůc pracownika delegowanego nale┼╝y wzi─ů─ç pod uwag─Ö wiele koszt├│w, kt├│rych nie wyst─Öpuj─ů w odniesieniu do lokalnych pracownik├│w (pocz─ůwszy od kwestii legalizacji pobytu, zakwaterowania i koszt├│w przeprowadzki po kwestie zwi─ůzane z jednoczesnym opodatkowaniem w kilku krajach, dodatkami wyr├│wnuj─ůcymi r├│┼╝nic─Ö w kosztach ┼╝ycia w kraju przyjmuj─ůcym czy szkoleniami j─Özykowymi).

prawie 80% ankietowanych twierdzi, ┼╝e pracownicy delegowani stanowi─ů wi─Ökszy koszt dla pracodawcy


Wpływ nowych wymogów na delegowanie pracowników

Do takiego obrazu delegowania pracownik├│w decyzj─ů unijnego ustawodawcy musimy do┼éo┼╝y─ç dodatkowe wymagania i obowi─ůzki wynikaj─ůce z wdro┼╝enia wymog├│w dyrektywy (UE) 2018/957. Stanowcza wi─Ökszo┼Ť─ç ankietowanych (ponad 80%) twierdzi, ┼╝e nowe wymogi b─Öd─ů stanowi┼éy dla nich dodatkowe obci─ů┼╝enie administracyjne, co prze┼éo┼╝y si─Ö na wzrost koszt├│w obs┼éugi oddelegowa┼ä. Odpowied┼║ ta znajduje uzasadnienie je┼Ťli przyjrzymy si─Ö wymogom przepis├│w. Nowe obowi─ůzki zg┼éoszeniowe i zwi─Ökszone ryzyko kontroli wymagaj─ů od pracodawc├│w wi─Ökszej skrupulatno┼Ťci w monitorowaniu zagranicznych wyjazd├│w pracownik├│w, co dodatkowo komplikuj─ů dziesi─ůtki niestandardowych sytuacji pracownik├│w mobilnych wynikaj─ůce z COVID-19. Ponadto, pracodawcy powinni wykazuj─ůc nale┼╝yt─ů staranno┼Ť─ç przeprowadzi─ç przegl─ůd swoich zasad wynagradzania i warunk├│w zatrudnienia pracownik├│w delegowanych. Z jednej strony pozwoli to zidentyfikowa─ç, kt├│re przepisy (polskie czy zagraniczne) stosowa─ç z perspektywy nowych wymaga┼ä, z drugiej b─Ödzie to dla nich odpowiedzi─ů na pytanie jakie sk┼éadniki wynagrodzenia nale┼╝y zapewni─ç pracownikowi zale┼╝nie od d┼éugo┼Ťci jego delegowania. 

Nie stanowi zaskoczenia zatem, ┼╝e ponad jedna pi─ůta ankietowanych twierdzi, ┼╝e nowe zasady wp┼éyn─ů negatywnie na ich biznes poprzez zmniejszenie przychod├│w lub wzrost koszt├│w ich us┼éug. Oko┼éo 15% ankietowanych przewiduje, ┼╝e mo┼╝e to doprowadzi─ç do utraty mo┼╝liwo┼Ťci konkurowania z podmiotami zagranicznymi. Jednocze┼Ťnie oko┼éo 10% ankietowanych przewiduje, ┼╝e nie odczuje konsekwencji zmiany przepis├│w - jest to o tyle zrozumia┼ée, ┼╝e ankietowani, kt├│rzy wskazali ten wariant odpowiedzi w wi─Ökszo┼Ťci korzystaj─ů z oddelegowa┼ä kadry mened┼╝erskiej i dyrektorskiej.

O tym jakie b─Öd─ů rzeczywiste efekty wprowadzenia nowych przepis├│w przekonamy si─Ö wraz z up┼éywem czasu. W kr├│tkiej perspektywie mo┼╝emy bez w─ůtpienia stwierdzi─ç, ┼╝e samo wdro┼╝enie nowych wymog├│w, niezale┼╝nie od tego jak silny skutek one wywr─ů na dzia┼éalno┼Ť─ç biznesow─ů, b─Ödzie dla pracodawc├│w pewnym wyzwaniem. Nowelizacja ustawy o delegowaniu pracownik├│w w ramach ┼Ťwiadczenia us┼éug, implementuj─ůca przepisy dyrektywy (UE) 2018/957, nie zawiera szerszych uregulowa┼ä dotycz─ůcych okresu przej┼Ťciowego w stosowaniu tych przepis├│w. Jest wprost przeciwnie, poniewa┼╝ nowe wymogi stosuje si─Ö do oddelegowa┼ä, kt├│re b─Öd─ů trwa┼éy w momencie ich wej┼Ťcia w ┼╝ycie tj. 4 wrze┼Ťnia 2020 r. Pozostawia to pracodawcom niewiele czasu, aby zaplanowa─ç swoje dzia┼éania w tym obszarze. 

 

Oko┼éo 15% ankietowanych przewiduje, ┼╝e mo┼╝e to doprowadzi─ç do utraty mo┼╝liwo┼Ťci konkurowania z podmiotami zagranicznymi

Skomplikowane otoczenie prawne 

W ostatnich tygodniach wi─Ökszo┼Ť─ç pracodawc├│w korzystaj─ůcych z pracy os├│b oddelegowanych, mia┼éo okazj─Ö us┼éysze─ç, ┼╝e pojawiaj─ů si─Ö nowe wymogi i zwi─ůzane z nimi obowi─ůzki dotycz─ůce delegowania pracownik├│w w ramach kraj├│w UE i spoza Unii. Elementem tej dyskusji jest r├│wnie┼╝ szerszy obraz zwi─ůzany wzajemnym oddzia┼éywaniem r├│┼╝nych przepis├│w dotycz─ůcych mi─Ödzynarodowego wykonywania pracy. Normy prawa nie funkcjonuj─ů w pr├│┼╝ni - zmiana zasad delegowania pracownik├│w w kontek┼Ťcie wymog├│w wynikaj─ůcych z prawa pracy to nie jedyny punkt widzenia, kt├│ry nale┼╝y przyj─ů─ç analizuj─ůc sytuacj─Ö pracownika delegowanego. To, jak w ┼Ťwietle wyjazdu za granic─Ö czy przyjazdu do Polski b─Öd─ů wygl─ůda┼éy kwestie podatkowe, ubezpieczeniowe czy imigracyjne mo┼╝e mie─ç r├│wnie wa┼╝ne, je┼Ťli czasem nie wa┼╝niejsze znaczenie. Kiedy do┼éo┼╝ymy do tego obrazu potencjalne komplikacje wynik┼ée z dziesi─ůtek scenariuszy rozmaitych sytuacji przed jakimi stan─Öli pracownicy transgraniczni w dobie COVID-19, mo┼╝na uzna─ç, ┼╝e rozwik┼éanie tych problem├│w z r├│┼╝nych perspektyw wymaga dobrego zorientowania w przepisach i na┼éo┼╝enia na siebie kilku re┼╝im├│w prawnych jednocze┼Ťnie.

Bazuj─ůc na tych za┼éo┼╝eniach, wszystkie kraje UE zosta┼éy zobowi─ůzane do przyj─Öcia przepis├│w, kt├│re wprowadzaj─ů do lokalnych przepis├│w zmiany opisane poni┼╝ej. W celu zapewnienia odpowiednich narz─Ödzi do egzekwowania nowych zasad, polski prawodawca wyposa┼╝y┼é Pa┼ästwow─ů Inspekcj─Ö Pracy w nowe narz─Ödzia dotycz─ůce wsp├│┼épracy i wymiany informacji ze swoimi odpowiednikami w ramach UE oraz mo┼╝liwo┼Ťci ┼╝─ůdania informacji odno┼Ťnie oddelegowa┼ä pracownik├│w poza terytorium Polski.

W takiej sytuacji pracodawcy korzystaj─ůcy w r├│┼╝nych dost─Öpnych form delegowania pracownik├│w, czy to w celu ┼Ťwiadczenia us┼éug, czy w ramach czasowych wyjazd├│w do sp├│┼éek w ramach grupy kapita┼éowej powinni niezw┼éocznie podj─ů─ç dzia┼éania w celu dostosowania si─Ö do nowych wymog├│w. Nierzadko mo┼╝e to wymaga─ç ca┼éo┼Ťciowego przemy┼Ťlenia swojego modelu delegowania z perspektywy biznesowej i kosztowej.

Wi─Öcej o najwa┼╝niejszych zmianach w delegowaniu pracownik├│w

 

 

Najwa┼╝niejsze zmiany wynikaj─ůce z dyrektywy (UE) 2018/957

  • Warunki oddelegowania
    • warunki zatrudnienia i sk┼éadniki wynagrodzenia na poziomie wynikaj─ůcym z obowi─ůzuj─ůcych przepis├│w oraz powszechnie obowi─ůzuj─ůcych um├│w zbiorowych 
    • zwi─Ökszone wymogi w zakresie warunk├│w zakwaterowania pracownik├│w oraz stawek dodatk├│w / zwrotu wydatk├│w na pokrycie koszt├│w podr├│┼╝y.
  • Okres trwania oddelegowania
    • zr├│┼╝nicowanie sytuacji pracownik├│w w zale┼╝no┼Ťci od okresu oddelegowania:
    • do 12 miesi─Öcy (z mo┼╝liwo┼Ťci─ů przed┼éu┼╝enia do 18 miesi─Öcy) ÔÇô stosowanie rozszerzonych minimalnych wymog├│w
    • powy┼╝ej 12 (18) miesi─Öcy ÔÇô stosowanie warunk├│w zatrudnienia wynikaj─ůcych z przepis├│w pa┼ästwa przyjmuj─ůcego
    • uregulowanie sposobu sumowania okres├│w delegowania pracownik├│w
  • Obowi─ůzki zg┼éoszeniowe / informacyjne
    • nowe obowi─ůzki w zakresie aktualizowania zg┼éosze┼ä do PIP 
    • procedura sk┼éadania powiadomienia o przed┼éu┼╝eniu okresu stosowania minimalnych wymog├│w 
    • przekazanie pracodawcy wysy┼éaj─ůcemu pracownika do Polski pisemnej informacji o warunkach zatrudnienia

 

Skontaktuj si─Ö z nami

Michał Balicki

Michał Balicki

Counsel, Adwokat, PwC Legal, PwC Polska

Tel.: +48 519 505 705

Bartosz Siwiak

Bartosz Siwiak

Mened┼╝er, PwC Polska

Tel.: +48 519 505 711

Obserwuj nas